الگوی شخصیت قرآنیِ حوزه و دانشگاه؛ بازخوانی سیرۀ عملی آیتالله قاضی خرمآبادی
چکیده
این پژوهش با هدف بازخوانی ابعاد قرآنی شخصیت آیتالله قاضی خرمآبادی به مثابۀ الگوی تربیتیِ جامعه حوزوی و دانشگاهی انجام گرفته است. مسئله اصلی تحقیق آن است که سیره و مَشی این عالم قرآنی بر اساس آموزههای وحیانی چه ویژگیهایی داشته و چگونه در قالب الگوی تربیتی قابل ارائهاند. مبنای نظری پژوهش، روش الگوپردازی شخصیتی در قرآن و نهجالبلاغه است؛ همانگونه که قرآن کریم در آیه 21 سوره احزاب، نه در قالب بیان مفاهیم ذهنی بلکه با معرفی رسول خدا9 بعنوان یک اسوه حسنه، یک شخصیت واقعی معرفی میکند، امیرالمومنین7 نیز در حکمت 289 نهجالبلاغه، با بیان اوصاف جزئی و دقیق از یار صالح خویش، روشی تربیتی در معرفی الگو عرضه مینمایند. بر همین مبنا، این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی به واکاوی ابعادی چهارگانه از شخصیت حضرت آیتالله قاضی و انطباق آن با محتوای برخی آیات قرآنی پرداخته است: 1) «اخلاق فردی»؛ همچون دوری از بزرگمنشی، مراقبت گفتاری، سلامت نفس شامل پرهیز از غیبت، صبر و سعهصدر، گذشت، سادهزیستی و رضایت و آرامش درونی؛ 2) «معنوی و ارزشی»؛ مانند اخلاص در عمل و رعایت بیتالمال؛ 3) «ابتکار خدمات اجتماعی»؛ 4) «بینشی و دوراندیشانه» از جمله محورهای تربیتی در تربیت نیروی مؤمن و اهتمام به امور بانوان. یافتهها نشان میدهد که شخصیت ایشان نمونهای از «اسوهپذیری یک شخصیت قرآنی» در دورۀ معاصر است که قابلیت تبدیل به الگوی تربیتی در نظام حکمرانیِ حوزوی و دانشگاهی را داراست. شناخت و بازنمایی چنین شخصیتهایی، نه توصیفی تاریخی، بلکه ضرورتی تربیتی برای جامعه اسلامی است.
واژگان کلیدی: آیتالله قاضی خرمآبادی، الگو و اسوه قرآنی، شخصیت قرآنی، سیرۀ عملی، حکمرانی حوزه و دانشگاه
سیدرضا مؤدب
جواد جوان