الهی بودن الفاظ قرآن : روایات و دیدگاه مفسران :
در روایاتی از معصومین از عبارات قرآن به عنوان کلام و قول الهی یاد شده که بیانگر الهی بودن الفاظ قرآن است، مانند:
۱. از پیامبر اسلام روایت شده است که برتری کـلام خـدا بـر دیـگـر کـلامها
همچون برتری خود خدا بر مخلوقاتش میباشد:فَضْلُ الْقُرْآنِ عَلَى سَائِرِ الْكَلَامِ كَفَضْلِ اللَّهِ عَلَى خَلْقِه (1)
۲. در روایتی که صدوق نقل میکند که فردی خـدمت حضرت علی آمـد و
پرسید: َ إِنِّي قَدْ شَكَكْتُ فِي كِتَابِ اللَّهِ الْمُنْزَلِ قَالَ لَهُ ع ثَكِلَتْكَ أُمُّكَ وَ كَيْفَ شَكَكْتَ فِي كِتَابِ اللَّهِ الْمُنْزَل ... فهذا وحی الله و هو کلام الله ... (2)
3- امام صادق
نیز در پاسخ سؤالی در خصوص جایگاه و منزلت قرآن آن را کلام خدا و وحی الهی می داند که هیچ گونه باطل و سستی در آن راه ندارد: َ هُوَ كَلَامُ اللَّهِ وَ قَوْلُ اللَّهِ وَ كِتَابُ اللَّهِ وَ وَحْيُ اللَّهِ وَ تَنْزِيلُهُ وَ هُوَ الْكِتَابُ الْعَزِيزُ الَّذِي لا يَأْتِيهِ الْباطِلُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْه... (3)
4- عن فضیل بن یسار قال سألت الرضا عن القرآن . فقال لی : هو کلام الله .(4)
----------------------------------------------------------------
1- بحار الأنوار، ج ۸۹، ص ۱۹.
2 توحید، صدوق ص 264.
3-بحار الأنوار، ج ۸۹، ص 117و امالی صدوق . ص 326 .
4- تفسیر عیاشی ج1 ص 6
----------------------------------------------------------------
دیدگاه عموم مفسران :
عموم مفسران قرآن، در الهی بودن نص قرآن، تردید ندارند و الفاظ و عبارات آن را از طرف خداوند متعال می دانند که برای هدایت بشر ارسال شده است. (1)
مفسران در ذیل آیات آغازین سوره نجم: ( وَ ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى . إِنْ هُوَ إِلاَّ وَحْيٌ يُوحى ) . (2) . به مطالبی اشاره کرده اند (3) که برخی از آنها چنین است:
١. شیخ طوسی از نخستین و بزرگترین مفسران در ذیل آیه شریفه یاد شده می فرماید: «آنچه پیامبر به عنوان قرآن می فرماید، وحی الهی است و او از پیش خود سخن نگفته است».(4)
۲. شیخ الاسلام طبرسی نیز می فرماید: « پیامبر هر چه از قرآن می گوید، وحی الهی است که به واسطه جبرئیل بیان می فرماید».(5)
------------------------------------------------------------------------------
1- الاتقان فی علوم القرآن، ج ۱، ص ۱۵۶ (فی کیفیة الإنزال و الوحی)
2- نجم، آیات ۳- ۴: او از سر هوی و هوس سخن نمی گوید، آن قرآن جز وحیی نیست که بر او وحی می شود.
3 روض الجنان، ج ۱۸، ص ۱۶۰؛ کنز العرفان، ج ۱۲، ص ۴۶۹؛ تفسیر صافی، ج ۵، ص ۸۵ تفسیر نمونه، ج ۲۲، ص ۴۸۱؛ جامع البیان، ج ۲۷، ص ۲۵؛ روح المعانی، ج ۱۴، ص ۴۶؛ التحریر والتنویر، ج ۲۷، ص ۱۰۰ و المنیر ج۲۷، ص ۱۰۰.
4-. التبیان فی تفسیر القرآن، ج ۹، ص ۴۲۱، ذیل آیه ۳ نجم.
5- مجمع البیان، ج ۹، ص ۲۶۱
---------------------------------------------------------------------------
٣. فخر رازی نیز می گوید:
وقتی خدا می فرماید: وَ ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى ؛ گویا سائلی می پرسد، چگونه پیامبر نطق می کند آیا از راه اجتهاد است؟ سپس گفته می شود که پیامبر به واسطه وحی از طرف خدا، سخن می گوید." (1)
۴. زمخشری هم می گوید: «آنچه پیامبر از قرآن آورده، از پیش خود نیست و کلام و وحی الهی است که از طرف خدا بیان می دارد».(2)
۵. علامه طباطبایی هم در ذیل آیه یاد شده می فرماید:
به قرینه مقام در آیه که خطاب آیه بر مشرکین است و آنها در صدد تکذیب پیامبر و قرآن بودند، خداوند در آیه شریفه، بیان می دارد که قرآن وحی الهی است که از طرف خداوند بر پیامبر
نازل شده.(3)
۶. آیة الله معرفت نیز در بحث نزول جبرئیل بر پیامبر گرامی اسلام و چگونگی آن می گوید:
خداوند با واسطه ملک خود، وحی الهی را بر پیامبر نازل می کرد و آن حضرت مطالب وحی شده را با قلب خود دریافت می نمود و گاهی او را می دید و به او نزدیک می شد و میزان این نزدیکی با عبارت « فَكانَ قابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنى ، بیان شده است (4)
----------------------------------------------------------------------
. مفاتیح الغیب، ج ۲۸، ص ۲۳۵.
٢. الکشاف، ج ۴، ص ۴۱۸.
٣. المیزان فی تفسیر القرآن، ج ۱۹، ص ۲۷.
۴. التمهید فی علوم القرآن، ج ۱، ص ۶۱
