• العربية
  • English
  • فارسی
 
امام جعفرصادق (علیه‌السلام) :

لَو لَمْ یبْقَ منَ الدُّنیا اِلاَّ یومٌ واحِدٌ لَطَوّلَ اللهُ ذلِكَ الیومَ حَتّی یخرُجَ قائمُنا أَهْلَ البَیت.
اگر از عمر دنیا تنها یک روز مانده باشد خداوند آن روز را آنقدر طولانی می‌کند تا قائم ما اهل بیت(علیه‌السلام) ظهور یابد. (منتخب‌الاثر، ص ٢٥٤)

   
 
 
 

مبانی تفسیر قرآن . الهی بودن (2)


پيامبر صلّى اللّه عليه و اله و سلم نه‌تنها از وسوسه‌هاى شيطان، در دريافت وحى ايمن بوده، بلكه از تجربه‌هاى نفسى و درونى هم به هنگام دريافت وحى مصون بوده است؛ وحى بر او به صورت مشهود و همراه علم بوده است، گرچه در كلام برخى از مستشرقين آمده است كه او متأثر از فرهنگ زمانه بوده و به جهت برخى از مفاسد فكرى جاهليت، به دنبال راه حقيقت، رفته و از درون خود، چنين معارفى را بيان كرده است؛ (1)

ويل دورانت در اين خصوص، معتقد است كه محمد همچون هر دعوت‌كننده پيروزى، مناسب فرهنگ زمان خود سخن گفته و مى‌گويد: و كان محمد كما كان كل داع ناجح فى دعوته، الناطق بلسان اهل زمانه و المعبر عن حاجاتهم و امالهم. (2)

مقدادى نيز بر اين نكته به نقل از مستشرقان تأكيد دارد و مى‌گويد: كازانونا از مستشرقين، در كتاب «محمد و پايان جهان» تلاش مى‌كند تا ثابت كند كه قرآن پس از حضرت رسول و منسوب به محمد مى‌باشد و وحى الهى نبوده است. (3)
-----------------------------------------------------------------------------------

1- ر. ك: الاسلام و شبهات المستشرقين، ص ۱۴۲ و ۱۴۳ و شبهات و ردود، ص ۹ و ۱۰.
2- قصة الحضارة، ج ۱۳، ص ۲۴.
3- الاسلام و شبهات المستشرقون، ص ۱۴۲: يجاول المستشرق كازانونا (۱۹۲۶ م) فى كتابه «محمد و نهايه العالم» ان يثبت انّ القرآن قد اضيف الى الرسول محمد صلّى اللّه عليه و اله و سلم بعد وفاته و انه لم يكن وحيا من اللّه.

-------------------------------------------------------------

همو، مهم‌ترين شبهه را، وحى نفسى مى‌داند و مى‌گويد: از بدترين گونه‌هاى شبهه‌افكنى در خصوص قرآن، همان روشى است كه وحى نفسى را مطرح مى‌كند و تلاش مى‌كند تا قرآن را منسوب بر شخص پيامبر صلّى اللّه عليه و اله و سلم بداند... مطلبى كه منتهى به تخيل درونى پيامبر صلّى اللّه عليه و اله و سلم به هنگام دريافت وحى است. (1)

رشيد رضا نيز در بررسى وحى و چگونگى آن، به شبهه يادشده، اشاره كرده است. (2 )
مستشرقان در اين خصوص، عقل و نبوغ ذهنى پيامبر صلّى اللّه عليه و اله و سلم را سبب وحى دانسته‌اند، همچنان‌كه ظلم ستمگران و توسعه بت‌پرستى نيز او را به سوى اين عقلانيت و برخورد با مفاسد اجتماعى واداشته است. (3)

ايهام وحى نفسى، گرچه از نزد برخى از مستشرقان، مطرح شده، ولى با بررسى و تحليل وحى رسالتى كه بدان اشاره شد و اطمينان پيامبر صلّى اللّه عليه و اله و سلم بر نزول فرشته
وحى و دلالت آيات قرآن كه گذشت، نمى‌تواند صحيح باشد؛ بدين‌جهت، آيات قرآن وحى آسمانى است. (4)
پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و اله و سلم نيز، قبل از رسالت، كلماتى همچون قرآن، نمى‌گفتند و نخستين عبارت وحى با كلمه «اقرء» آغاز گشته و قرآن هم از امّى بودن پيامبر صلّى اللّه عليه و اله و سلم سخن گفته و مى‌فرمايد: اَلَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِيَّ الْأُمِّيَّ الَّذِي يَجِدُونَهُ مَكْتُوباً عِنْدَهُمْ (5)همچنان‌كه قرآن تصريح كرده كه او قبل از رسالت، كتاب نمى‌خوانده وگرنه ترديدگران، تشكيك مى‌كردند و مى‌فرمايد: وَ مٰا كُنْتَ تَتْلُوا مِنْ قَبْلِهِ مِنْ كِتٰابٍ وَ لاٰ تَخُطُّهُ بِيَمِينِكَ إِذاً لاَرْتٰابَ الْمُبْطِلُونَ. (6)

----------------------------------------------

1- همان، ص ۱۴۳: و لعل من أخبث اساليب أثارة الشبهه حول الوحى هو الاسلوب القائل بما سمّى الوحى النفسى الذى حاول ان يضفى على النبى محمد صلّى اللّه عليه و اله و سلم صفات الصدق... الامر الذى أدّى به ان يتخيل نفسه انه ممّن يوحى اليهم.
2- الوحى المحمدى، ص ۸۷.
3- الاسلام و شبهات المستشرقون، ص ۱۴۴.
4- شبهات و ردود، ص ۷.
5- اعراف/ ۱۵۷: همانا كه از فرستاده خدا، پيامبر امّى، پيروى مى‌كنند، پيامبرى كه صفاتش را در تورات و انجيلى كه نزدشان است، مى‌يابند.
6- عنكبوت/ ۴۸: تو هرگز پيش از اين كتابى نمى‌خواندى و با دست خود چيزى نمى‌نوشتى، مبادا كسانى كه در صدد تكذيب و ابطال سخنان تو هستند، شك و ترديد كنند.

-------------------------------------------------------------------------------------

سخنان آن حضرت و مطالب درونى او، متفاوت با عبارات قرآنى كه با «قل و تقول» و... آمده، مى‌باشد و اطرافيان آن حضرت، كاملا مطلع بودند كه مطالب نقل شده، آسمانى است. (1)

بنابراين شخصيت پيامبر صلّى اللّه عليه و اله و سلم جداى از وحى آسمانى بوده و وحى، زاييده فكر و انديشه پيامبر صلّى اللّه عليه و اله و سلم و نمودى از عقايد و فرهنگ زمانه او نيست، بلكه وحى امر آسمانى و الهى و به واسطه جبرئيل امين، نازل مى‌شده است كه خداوند مى‌فرمايد: نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ، عَلىٰ قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ . (2)

علامه طبرسى مى‌فرمايد: خداوند قرآن را به واسطه جبرئيل كه او امين الهى بود، نازل كرد و خداوند به واسطه جبرئيل، قرآن را به صورت كامل و به دور از هرگونه آسيبى، بيان نمود. (3)
---------------------------------------------------------------------------------

1- قرآن اثرى جاويدان، ص ۷۰.
2- شعراء/ ۴-۱۹۳: روح الامين آن را نازل كرده است؛ بر قلب پاك تو، تا از انذاركنندگان باشى.
3- مجمع البيان، ج ۷، ص ۳۵۳ ذيل آيه.

مؤدب، رضا، مبانی تفسیر قرآن، صفحه: ۵۳، دانشگاه قم، قم - ایران، 1386 ه.ش.
----------



 

انجمن‌ها
دانشگاه‌ها
پژوهشگاه‌ها
مراجع عظام
سایر

انتشار محتوای این وبگاه تنها با ذکر منبع مجاز میباشد

X
Loading