امالی پیامبر (ص)
حضرت رسول(ص) در مواردی خود به املای روایت پرداخته (1)و صحابه بزرگواری همچون علی(ع) آن را تدوین میکردهاند که میراث گرانقدر صحیفةالنبی؛ (2) کتاب علیو ... از مصداقهای آن شمرده شده است و ائمه از آن چنین تعبیر کردهاند:
انها صحيفة طولها سبعون ذراعاً و انّ رسولالله ( ص) قد أملاها علي الامام علي(ع) فكتبها بخطّه و انّه اول كتاب جمع فيه العلم علي عهد رسولالله و ان الائمة الاثني عشر من ذريته يتوارثون ذلك الكتاب. (3)
-------------------------------------------------
1- الذریعة الی تصانیف الشیعه ج2، ص306؛ تدوین السنة الشریفه، ص62.
2- تدوین السنة الشریفه، ص52.
3 - الذریعة الی تصانیف الشیعة، ج2، ص306؛ اعیان الشیعه، ج1،ص330.
_________________________________
امالی پیامبر(ص)که به دست پربرکت حضرت علی(ع) نوشته شده، در اختیار امامان معصوم بوده و در مواردی از آن یاد شده است؛ مانند:
1. عن الحسن(ع): ان العلم فينا ونحن اهله... وأنّه لا يحدث شيء الي يوم القيامة حتي ارش الخدش الا وهو عندنا مكتوب باملاء رسولاللّه(ص) وخط علي(ع)بيده. (1)
2. قال عذافر الصيرفي: كنت مع حكم بن عُتيبه عند ابيجعفر(ع) فجعل يسأله و كان ابوجعفر له مكرماً فاختلفا في شيء فقال ابوجعفر(ع): يا بنيّ! قم فاخرج كتاب علي(ع)فاخرج كتاباً مدروجاً عظيماً و فتحه و جعل ينظر حتّي اخرج المسألة فقال ابوجعفر(ع): هذا خط علي(ع) و املاء رسولالله. (2)
3. عن زرارة بن اعين، قال: سألت اباجعفر(ع) عن الجدّ... اقبل(ع) علي ابنه جعفر(ع)فقال له: أقريء زرارةَ صحيفه الفرائض... فلما اصبحت لقيت اباجعفر(ع) فقال لي: اقرأتَ صحيفة الفرائض... فان الذي رأيت ـ
واللّه يا زراره _ هو الحقّ الذي رأيت املاء رسولاللّه (ص) و خط علي(ع)بيده.... (3)
4. عن ابيدعامة قال: أتيت علي بن محمد بن علي بن موسي فقال لي: يا ابادعامة! قد وجب حقّك أفلا احدثك بحديث تسرّ به؟ فقلت له: ما أحوجني الي ذلك يابن رسولالله (ص) قال...: قال رسولالله (ص) : اكتب يا علي! فقلت: ما اكتب قال: اكتب: بسم اللّه الرحمن الرحيم. الايمان ما وقرته القلوب و صدقته الاعمال... فقال: انّها لصحيفة بخط علي بن ابيطالب، باملاء رسولالله نتوارثها صاغراً عن كابر. (4)
در این روایات عبارتهایی مانند «اکتب یا علی»، «هذا خط علی و املاء رسولالله»، «مکتوب باملاء رسولالله» و ... حکایت از املاهای پیامبر (ص) و فراوانی آنها دارد که تاریخ بهخوبی بر آن شهادت میدهد.
نوشتههای رسولخدا (ص) رسولخدا در مواردی شخصاً و یا به واسطه کاتب خاص، نامههایی نوشته که مضمون آنها بیانگر اوامر یا توصیههایی برای یاران و یا افراد دیگر جهت اسلام آوردن و دعوت به راه سعادت میباشد.
این مکتوبات در تاریخ ثبت شده است و شامل مکاتبههای حضرت به کارگزاران و صحابه خود یا غیرمسلمانان میباشد. (5)
برخی مکتوبات آن قدر مفصل بوده است که از آن با عنوان «صحیفة النبی» و یا «الصحیفة الصادقه» و «صحیفة فاطمه» و ... نام برده شده است . (6) آخرین حادثه تاریخی دوران حیات پیامبر؟ص؟ نیز، مربوط به اهتمام ایشان بر کتابت، درخواست قلم و دوات در آخرین لحظات عمر شریف خود بود که پاسخی بدان داده نشد. ابنعباس آن را چنین تعریف میکند:
لما اشتدّ بالنبي(ص) وجعه قال: ائتوني بكتاب اكتب لكم كتاباً لا تضلوا بعده. قال عمر: ان النبي(ص) غلبه الوجع! و عندنا كتاب اللّه حسبنا فاختلفوا و كثر اللغط قال( ص): قوموا عنّي و لا ينبغي عندي التنازع. (7)
----------------------------------------------------
1 . بحارالانوار، ج44، ص100.
2 . رجال نجاشی، ص360.
3 . كافی، ج7، ص94، 98.
4. مروج الذهب ومعادن الجوهر، ج5، ص82.
5 - ر. ك: مكاتیب الرسول.
6 - تدوین السنة الشریفه، ص52.
7- صحیح بخاری، ج1، ص39؛ ج6، ص11.
