يادداشت

این کتاب که در گروه پژوهشی تاریخ و تمدن اسلامی دانشگاه معارف اسلامی و به قلم حجت الاسلام دکتر محمدباقر پورامینی و کوشش نعمت الله فیروزی سامان یافته به همت این دانشگاه و دانشگاه بین المللی امام رضا علیه السلام در ۴۳۲صفحه و در قطع وزیری منتشر شد.

و امام كاظم عليه السّلام در مورد عظمت قرآن و اينكه با گذشت روز و شب و زمان، تغييرى در محتوى و بيان قرآن ايجاد نمى‏شود و اعجاز قرآن آن است كه عصرى نيست، بلكه فراتر از يك عصر و زمان است، مى‏فرمايد:
انّ رجلا سأل ابا عبد اللّه عليه السّلام، ما بال القرآن لا يزداد على النشر و الدرس الّا غضاضه، فقال: لان اللّه تبارك و تعالى لم يجعله لزمان دون زمان و لا لناس دون ناس فهو فى كل زمان جديد و عند كل قوم غضّ الى يوم القيامة «2». امام كاظم عليه السّلام فرمودند:

4- اعجاز در ترسيم جامعه مدنى براساس عدل¹

6- تبصير الرحمن و تيسير المنّان‏
تأليف على بن احمد بن ابراهيم مهايمى (م 835 ق) داراى مذهب حنفى و به زبان عربى است. نام كامل تفسير او تبصير الرحمن و تيسير المنّان ببعض ما يشير الى اعجاز القرآن است.
مهايمى يكى از صوفيان قرن نهم بوده و تفسير او از رويكردى صوفيانه برخوردار است .

__________________________________________________
(1). همان، ص 464.
(2). خرمشاهى، همان، ص 716.
روشهاى تفسير قرآن، ص: 265

----------------------------------------------------------------------------

پیوند سوره قدر سوره به وجود امام زمان(عج)

حوزه / بر اساس سوره مبارکه قدر، نزول فرشتگان برای تقدیر امور، رخدادی مستمر تا قیامت است و این فرود همه‌ساله، برای دریافت مقدرات عالم، نیازمند وجودِ قطعیِ امامی زنده و معصوم در هر عصر است.

تحلیل دوران امام علی‌‌(ع)

حضرت علی‌‌(ع) که پس از رحلت پیامبر (ص) حدود سی سال، امامت شیعیان را برعهده داشت، خود گنجینه دانش الهی بود که رسول‌‌خدا(ص) در مورد او فرمود: «أنا مدينة العلم و عليٌ بابها؛ من شهر علم و علی راه ورود به آن شهر است». (1)

هم‌‌چنان که وی بزرگ‌‌ترین مفسر قرآن پس از پیامبر(ص) شمرده می‌‌شود و لقب «صدر المفسرین»، شایسته ایشان بود و پیامبر(ص)در مورد او فرموده بود: «علي مع القرآن و القرآن مع علي»؛ على‌‌(ع)با قرآن است و قرآن نيز با على. (2)

کتاب کافی : فضل القرآن .

ببَابٌ فِي قِرَاءَتِهِ‏

1- عَلِيٌّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ حَمَّادٍ عَنْ حَرِيزٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ: الْقُرْآنُ عَهْدُ اللَّهِ إِلَى خَلْقِهِ فَقَدْ يَنْبَغِي لِلْمَرْءِ الْمُسْلِمِ أَنْ يَنْظُرَ فِي عَهْدِهِ وَ أَنْ يَقْرَأَ مِنْهُ فِي كُلِّ يَوْمٍ خَمْسِينَ آيَةً.

باب در خواندن قرآن‏

1-حضرت صادق عليه السّلام فرمود: قرآن عهد خداوند و فرمان او است بر خلقش پس سزاوار است براى شخص مسلمان كه در اين عهد و فرمان خدا نظر افكند و روزى پنجاه آيه از آن بخواند.

مقام اوّل در آن چند فصل است‏

فصل‏ اول :

بدان كه ريا در اصول عقايد و معارف الهيه از جميع اقسام رياها سخت‏تر و عاقبتش از همه بدتر و ظلمتش از تمام رياها بيشتر و بالاتر است.

صاحب اين ريا اگر در واقع معتقد به آن امرى كه ارائه مى‏دهد نباشد، از جمله منافقين است كه مخلد در نار و هلاك ابدى از براى اوست، و عذابش اشد عذابهاست.

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحيمِ‏

جلسه چهارم

وَ قالَ الَّذينَ كَفَرُوا إِنْ هَذا إِلاَّ إِفْكٌ افْتَراهُ وَ أَعانَهُ عَلَيْهِ قَوْمٌ آخَرُونَ فَقَدْ جاؤُ ظُلْماً وَ زُوراً (4)
و كافران گفتند: «اين فقط دروغى است كه او ساخته، و گروهى ديگر او را بر اين كار يارى داده‏اند.» آنها (با اين سخن،) ظلم و دروغ بزرگى را مرتكب شدند.

1)عبارت: وَ قالَ الَّذينَ كَفَرُوا إِنْ هَذا إِلاَّ إِفْكٌ افْتَراهُ اشاره به بهانه‏ جوئيهاى کفار دربرابر دعوت پيامبر( ص) دارد که مى‏گويند:اين (قرآن) فقط دروغى است كه او ساخته و پرداخته است‏.

بخش سوم

آثار، تأليفات و ميراث علمي استاد دكتر سيد محمدباقر حجتي

درآمد

پژوهش هاي قرآني معاصر ايران، در نيمه دوم قرن چهاردهم هجري شمسي، شاهد ظهور نسلي از انديشمندان بود كه كوشيدند ميراث كهن علوم قرآن را با نيازهاي آموزش دانشگاهي پيوند زنند.

در ميان اين نسل، استاد دكتر سيد محمدباقر حجتي جايگاهي ممتاز دارد. آثار علمي ايشان صرفاً مجموعهاي از تأليفات دانشگاهي نيست، بلكه بخشي از تاريخ شكل گيري آموزش آكادميك علوم قرآن در ايران را تشكيل ميدهد؛ بخش عمده آثار استاد در پاسخ به نيازهاي آموزشي دانشگاه، خلأ منابع درسي و ضرورت بازخواني ميراث علوم قرآني پديد آمد.