روش های تفسیری : مصادر تفسیری شیعه و اهل‌سنت:

مصادر تفسیری شیعه و اهل‌سنت:
چنان‌که در مباحث پیشین اشاره شد، روش تفسیری به فرایندی اطلاق می‌شود که مبتنی بر منبع باشد. از این‌رو، مصادر تفسیری، نقش مهمی در تعیین روش‌های تفسیری دارند. مفسران شیعه با پیروی از اهل‌بیت و التزام به روش تفسیری ایشان، نخست قرآن و سپس روایات معصومان و عقل را مهم‌ترین منابع تفسیر دانسته و با استناد به آنها، به تفسیر آیات قرآن پرداخته‌اند.

دانشمندان اهل‌سنت اما در این زمینه، دیدگاه‌های مختلفی را بیان کرده‌اند. از دیدگاه سیوطی، مصادر تفسیری اهل‌سنت به شرح ذیل‌اند: نقل از پیامبر، اخذ به قول صحابه، اخذ به مطلق لغت و تفسیر به مقتضای معنای کلام. اهل‌سنت برای قول صحابی در تفسیر، ارزش فراوانی قائل‌اند.
برخی نیز قول تابعی را به موارد یاد شده افزوده‌اند. شایان گفتن است که برخی مفسران اهل‌سنت، از قرآن کریم و در مواردی از اخبار اهل کتاب نیز در تفسیر قرآن بهره برده‌اند، اگرچه اخبار اهل کتاب نزد برخی مفسران اهل‌سنت، جایگاه مهمی ندارد.

سیر تاریخی مهم‌ترین تفاسیر شیعه به لحاظ روش و گرایش

ردیف نام تفسیر نام مؤلف تاریخ وفات روش گرایش
1 تفسیر فرات کوفی فرات بن ابراهیم قرن چهارم روایی -
2 تفسیر عیاشی عیاشی 320ق روایی -
3 تفسیر قمی علی بن ابراهیم قمی قرن چهارم روایی -
4 تفسیر ابن‌سینا ابوعلی سینا قرن چهارم عقلی فلسفی
5 التحصیل تمیمی 440ق عقلی ادبی
6 التبیان شیخ طوسی 460ق جامع -
7 مجمع البیان طبرسی 548ق جامع ادبی
8 جوامع الجامع* طبرسی 548ق عقلی ادبی
9 تفسیر احکام القرآن راوندی 573ق عقلی فقهی
10 متشابه القرآن ابن‌شهر آشوب 583ق عقلی کلامی
11 روض الجنان ابوالفتوح رازی قرن ششم جامع کلامی
12 دقائق التأویل*ابوالمکارم قرن هفتم عقلی کلامی
13 جلاء الاذهان (گازر) جرجانی قرن هشتم عقلی کلامی
14 کنزالعرفان فاضل مقداد 826ق عقلی فقهی
15 منهج الصادقین ملافتح الله کاشانی 988ق جامع -
16 زبدة البیان* اردبیلی 993ق عقلی فقهی
17 تفسیرالقرآن ملاصدرا 1050ق عقلی فلسفی
18 تفسیر غریب القرآن* طُریحی 1087ق عقلی ادبی

19 الصافی فی تفسیرالقرآن فیض کاشانی1091ق روایی کلامی
20 مسالک الافهام کاظمی قرن یازدهم عقلی فقهی
21 البرهان بحرانی 1107ق روایی -
22 نورالثقلین حویزی 1112ق روایی -
23 المعین نورالدین کاشانی 1115ق روایی -
24 کنزالدقائق مشهدی 1125ق روایی -
25 تفسیر شبّر عبدالله شبّر 1242ق عقلی ادبی
26 الجوهر الثمین عبدالله شبّر 1242ق روایی -

28 غنائم العارفین برغانی 1269ق باطنی -
29 مناظر الانوار قزوینی 1270ق باطنی -
30 معدن الانوار برغانی 1271ق روایی -
31 بیان السعاده گنابادی 1327ق باطنی -
32 آلاء الرحمن بلاغی 1352ق جامع اجتماعی
33 نفحات الرحمن نهاوندی 1370ق روایی -
34 تفسیر اثنی عشری حسین‌بن احمد 1384ق عقلی اجتماعی
35 پرتوی از قرآن طالقانی 1399ق عقلی اجتماعی
36 حجة التفاسیر بلاغی 1399ق جامع -
37 الکاشف مغنیه 1400ق جامع اجتماعی
38 المیزان فی تفسیر القرآن علامه طباطبایی 1402ق جامع کلامی
39 مخزن العرفان بانوی اصفهانی 1403ق باطنی -
40 الجدید فی تفسیرالقرآن سبزواری 1409ق روایی -
41 اطیب البیان طیّب 1411ق جامع اجتماعی
42 احسن الحدیث قرشی معاصر روایی -
43 الفرقان صادقی معاصر جامع کلامی
44 روان جاوید* ثقفی معاصر عقلی اجتماعی
45 من وحی القرآن* فضل الله معاصر عقلی اجتماعی
46 منشور جاوید* سبحانی معاصر عقلی اجتماعی
47 الوجیز علی دخیل معاصر عقلی اجتماعی
48 من هدی القرآن مدرسی معاصر عقلی اجتماعی
49 تفسیر نمونه مکارم شیرازی و دیگران معاصر جامع اجتماعی
50 تفسیر تسنیم جوادی آملی معاصر جامع

-----------------------------------------------------------------
کتاب روشهای تفسیری . سید رضا مودب و محمد رضا عزتی . ص 19 تا 22