مبانی تفسیر . تعاریف :روشها تفسیری ( = مناهج و مذاهب ) و گرایش ها(= اتجاهات و الوان)

روشها تفسیری ( = مناهج و مذاهب )
روش های تفسیری که از آن با عنوان مناهج و مذاهب تفسیری نیز یاد می شود،
شیوه هایی است که مفسّران در تفسیر آیات برای فهم و استنباط مدلول کلام از آنها کمک می گیرند. روش های تفسیری برخاسته از مبانی است و ارتباط فراوان با منابع و مستنداتی دارد که مفسّر در تفسیر و کشف و فهم معانی آیات از آنها کمک می گیرد.

برای مثال اگر مفسّری بهترین منبع را روایات معصومین صلى الله علیه وسلم بـدانـد، مـنهج و روش تفسیری او اثری یا روایی خواهد بود و چنانچه مفسّری قرآن را بهترین منبع در فهم آیات بداند، روش او تفسیر قرآن به قرآن است.

در روش های تفسیری ، مهم شیوه و چگونگی کشف و استخراج معانی و مفاهیم آیات قرآن است .بدین جهت ، روش های تفسیری بسته به شیوه ای که در فهم قران مورد استفاده قرار میگیرد ، روش قرآن با قرآن و گاهی روایی و یا عقلی و یا ... خواهد بود .

گرایش ها (= اتجاهات و الوان ) :

گرایش های تفسیری مربوط به شیوه های تفسیر نیست، بلکه مربوط به خود مفسّر و اندیشه های اوست.
هر مفسّری در تفسیر خود از باورها و دیدگاهها مذهبی، کلامی، سیاسی و ... یا از تخصص خاصی برخوردار است که در تفسیر او مؤثر است و از آن تعبیر به ها اتجاه و لون تفسیر می شود.
از گرایش تفسیری نیز تعبیر به موقف تفسیر می شود و نشانگر عقاید او در تفسیر است.
مفسّرانی که در تفسیر خود، با گرایش هـای کلامی، مانند اشعری، معتزلی، ماتریدی، امامی و ... به تدبر در آیات قرآن پرداخته اند، تفسیر آنها از گرایش کلامی برخوردار است و مفسّرانی که با گرایش فقهی، مانند: جعفری، حنفی، شافعی و ... قرآن را تفسیر کرده اند، تفسیر آنها گرایش فقهی دارد.
در گرایش های تفسیری، نقش تخصص و مبانی و دیدگاههای مفسّران به خوبی آشکار می گردد و بدین جهت، تفاسیر از نظر گرایش های تفسیری، انواع فراوانی مانند تفسیر اجتماعی، سیاسی، تربیتی، فلسفی، ادبی، تجربی و ... دارد.
گرایشهای تفسیری با اسلوب های تفسیری تفاوت دارد؛ زیـرا مـفسّران در اسلوبهای تفسیری به چگونگی تدوین و بیان تفسیر می پردازند، مانند تفسیر ترتیبی یا موضوعی، تفسیر مختصر، متوسط و مفصل، یا تفسیر شـرح و متن، یا شرح و مزج.

-------------------------------------------------------

مبانی تفسیر قرآن . مودب . ص 37 و 38