شرح چهل حذیث امام خمینی .حدیث دوم : در خصوص شرک بودن ریا

الحديث الثانى‏

بالسّند المتّصل إلى محمّد بن يعقوب، عن علىّ بن إبراهيم، عن أبيه، عن أبي المغرا، عن يزيد بن خليفة، قال: قال أبو عبد اللّه، عليه السّلام: كلّ رياء شرك.

إنّه من عمل للنّاس كان ثوابه على النّاس، و من عمل للّه كان ثوابه على اللّه.» «1»

ترجمه «به سند مذكور، يزيد بن خليفه از حضرت صادق، عليه السّلام، نقل مى‏كند كه فرمود: هر ريايى شرك است. همانا كسى كه كار كند براى مردم، مى‏باشد ثواب او بر مردم، و كسى كه عمل كند براى خدا، مى‏باشد ثواب او بر خدا.»

در معنى ريا و درجات آن شرح بدان كه «ريا» عبارت از نشان دادن و وانمود كردن چيزى از اعمال حسنه يا خصال پسنديده يا عقايد حقه است به مردم، براى منزلت پيدا كردن در قلوب آنها و اشتهار پيدا كردن پيش آنها به خوبى و صحت و امانت و ديانت بدون قصد صحيح الهى.

و آن تحقق پيدا مى‏كند در چند مقام:

مقام اوّل

و آن داراى دو درجه است:

درجه اوّل

آنكه اظهار عقايد حقه و معارف الهيه كند براى اينكه اشتهار به ديانت پيدا كند و منزلت در قلوب پيدا نمايد. مثل اينكه بگويد:

من كسى را جز خدا مؤثر در وجود نمى‏دانم. يا اينكه: من به غير خدا توكل به كسى ندارم. يا بالكناية و اشاره خود را معرفى كند به عقايد حقه.

و اين طور دوم را يجتر است. مثلا صحبت توكل يا رضاى به قضاى الهى پيش آمد مى‏كند، شخص مرائى‏

با يك آه يا يك سر تكان دادن خود را در سلك آن جمعيت محسوب مى‏دارد.

درجه دوم

آنكه عقايد باطله را از خود دور كند و نفس خود را از آن تزكيه كند به قصد جاه و منزلت در قلوب، چه به صراحت لهجه باشد يا به اشاره و كنايه.

مقام دوم

و در آن نيز دو مرتبه است:

يكى آنكه اظهار خصال حميده و ملكات فاضله نمايد.

و يكى تبرى از مقابلات آنها نمايد و تزكيه نفس كند بدان غرض كه معلوم شد.

مقام سوم

كه رياى معروف پيش فقها، رضوان اللّه عليهم، است، داراى همين دو درجه است:

يكى آنكه اتيان به عمل و عبادت شرعى كند يا اتيان به راجحات عقلى نمايد به قصد ارائه به مردم و جلب قلوب، چه آنكه ذات عمل را به قصد ريا كند، يا كيفيت، يا شرط، يا جزء آن را، به طورى كه در كتب فقهيه متعرض‏ اند [2]

ديگر آن كه ترك عملى كند به همان مقصود. و ما در اين اوراق شرح بعضى از مفاسد هر يك از اين سه مقام را بيان مى‏كنيم. آنچه به نظر مى‏رسد از براى علاج آن اشاره مى‏نماييم به طريق اختصار.

---------------------------------------------------------
1 - اصول كافى، ج 2، ص 293،« كتاب ايمان و كفر»،« باب رياء»، حديث 3.

2- فقهاء در مبحث نيّت نماز رياء را مورد بحث قرار داده‏اند، جواهر الكلام، ج 9، 187- 195 «كتاب الصلاة» بحث نيّت. عروة الوثقى ص 208- 210 «كتاب الصلاة» فصل نيّت. تحرير الوسيله ج 1- 2- 141. «كتاب الصلاة» بحث نيت.
---------------------------------------------------------

کتاب شرح چهل خدیث حضرت امام خمینی ، ص: 36