• العربية
  • English
  • فارسی
 
امام جعفرصادق (علیه‌السلام) :

لَو لَمْ یبْقَ منَ الدُّنیا اِلاَّ یومٌ واحِدٌ لَطَوّلَ اللهُ ذلِكَ الیومَ حَتّی یخرُجَ قائمُنا أَهْلَ البَیت.
اگر از عمر دنیا تنها یک روز مانده باشد خداوند آن روز را آنقدر طولانی می‌کند تا قائم ما اهل بیت(علیه‌السلام) ظهور یابد. (منتخب‌الاثر، ص ٢٥٤)

   
 
 
 

تفاسیر کلامی :


تفسير كلامى‏
از جمله تفسيرهاى اجتهادى، تفسيرهاى كلامى است كه مفسران با سبك و گرايش كلامى، به تفسير آيات پرداخته‏اند. در اين‏گونه تفسيرها، بيشتر آياتى كه بيان‏گر عقايد مسلمانان هستند، تحقيق و تدبّر شده‏اند. از طرفى، چون در بين مسلمانان هرمفسرى از گرايش كلامى خاصى برخوردار بوده، مانند اشعرى، معتزله و شيعى، ازاين‏رو، گروهى از آنان با پذيرفتن مبانى فكرى و اعتقادى خاص خود در كلام، به تفسير آيات و دفاع از عقايد خويش و پاسخ‏گويى به شبهات مخالف، مى‏پردازند، لذا تفسيرهاى كلامى با انگيزه دفاع از عقايد خاصى شكل گرفته ‏اند.
در تفسيرهاى كلامى برخلاف تفسيرهاى اجتهادى، آياتى كه مربوط به بيان عقايد درباره توحيد، عدل، نبوت، امامت و معاد است، به تفصيل مطالعه و تتبّع شده‏ اند.
مفسران كلامى معتقدند كه قرآن، برترين و ارزشمندترين كتابى است كه به بيان مسائل كلامى پرداخته و اعتقادات مسلمانان را تبيين كرده است، هرچند آن مطالب كلى و نيازمند تفسير هستند. در اين تفسيرها، مفسران كلامى از روايات، لغت و بلاغت بهره برده، اما جنبه غالب آنها، پرداختن به مباحث اعتقادى است.
در تفسيرهاى كلامى، شيوه استدلال نيز در اثبات يا نفى عقيده‏اى، مورد اهتمام بوده است. برخى تفسيرهاى كلامى چون از روايات يا استدلال به شكل گسترده‏تر استفاده كرده‏اند، مى‏توانند داراى دو گرايش كلامى- روايى و يا كلامى- فلسفى باشند.
در تفسيرهاى كلامى، نخست به دفاع از مباحث اعتقادى مسلمانان پرداخته شده و سپس مباحث كلامى ميان گروهى مسلمانان تبيين شده است؛ زيرا مسلمانان از نظر اعتقادى و ديدگاه‏هاى كلامى به فرقه‏هاى گوناگونى از جمله اشاعره، معتزله، شيعه و زيدى تقسيم شده و هريك براى خويش، مبانى اعتقادى خاصى را در برخى موارد پذيرفته‏اند كه اوج اين كشمكش‏ها در قرن چهارم و پنجم هجرى بوده است.
تفسيرهاى غير كلامى، چون هدف ديگرى را از مباحث تفسيرى دنبال مى‏كردند، در تفسير آيات كلامى، گذرا رد شده و كمتر از عقيده خاصى دفاع كرده‏اند. به گروهى از تفسيرهاى كلامى كه صبغه غالب آنها، مباحث كلامى و يا يكى از صبغه‏هاى غالب آن كلامى بوده، اعم از تفسيرهاى شيعه و اهل سنت، به ترتيب عصر و زمان حيات مفسران‏شان، اشاره مى‏شود:
1- تأويلات القرآن‏
تأليف ابو منصور محمد بن محمود ماتريدى (م 333 ق) و به زبان عربى است.
ماتريدى از عالمان حنفى‏مذهب و پايبند به اعتقاد اشعرى است. ديگر تفسير او تأويلات اهل السنة و تفسير ماتريدى، نام گرفته است. او از متكلمان معروف قرن چهارم اهل سنت و معروف به امام المتكلمين مى‏باشد. ماتريدى صاحب كتاب ردّ الاصول الخمسه، ردّ على المعتزله، ردّ كتاب الامامة و ردّ على الشيعه است كه به نقد عقايد معتزله و اماميه پرداخته است.
تفسير او موجز و دربردارنده تمامى آيات قرآن است. او درصدد اثبات عقايد كلامى اشاعره و نفى اعتقادات معتزله و شيعه بوده و از روايات و استدلال‏هاى عقلى در تبيين آيات كلامى به نفع خويش بهره برده است. ماتريدى از استناد و استشهاد آيات بر يكديگر بهره برده و در مواردى به گفتار فقهى و فتاوى حنفى اشاره كرده است. «1»
__________________________________________________
(1). ايازى، همان، ص 223.
روشهاى تفسير قرآن، ص: 247



 

مراکز همسو

انتشار محتوای این وبگاه تنها با ذکر منبع مجاز میباشد

X
Loading