• العربية
  • English
  • فارسی
 
امام زمان (عج) (دعای فراوان) :

برای تعجیل فَرَج زیاد دعا کنید، زیرا همین دعا کردن، فَرَج و گشایش شماست.

   
 
 
 

متن
مبانی و روش تفسیري حرالّی اندلسی

مبانی و روش تفسیري حرالّی اندلسی

چکیده:
حرالیّ اندلسی از مفسران صوفی مالکی در قرن ششم هجري و تفسیر او « مفتاح الباب
المقفل لفهم القرآن المنزّل » از با ارزشترین تفاسیر غرب جهان اسلام است که ضمن
تأثیرپذیري از برخی از تفاسیر اهل بیت بر تفاسیر بعد خود تأثیر آشکاري داشته است.
محتواي مهم آن، ضرورت تحقیق و معرفی این اثر ارزشمند را به طور تخصصی و
روشمندانه، ضروري می سازد. در تحقیق پیش رو، پس از معرفی اجمالی مؤلف، گزارشی
از تراث تفسیري او به منظور شناخت روش، گرایش و مبانی حرالیّ ارائه شده . در این
مقاله کوشش میشود تا به روش توصیفی تحلیلی، ضمن تبیین جایگاه و اهمیت تفسیر
باقی مانده از حرالّی، روش، گرایش و برخی مبانی وي، در کتاب مفتاح الباب المقفل بیان
شود و به نظر می رسد که حرالیّ نخست روش قرآن به قرآن را با استناد به روایات نبوي
و کلام صحابه و تابعین، مورد توجه قرار داده و از نظر گرایش در نوع تفاسیر تربیتی و
واعظانه است. در مبانی تفسیر، حرالیّ معتقد است که دانش تفسیر در اختیار حضرت علی
و اهل بیت علیهم السلام است و فهم واقعی آیات، نیازمند مراتب نفسانی و موهبت الهی
است.
کلیدواژه ها: مفتاح الباب المقفّل، حرالیّ، روش شناسی تفسیر، مفسران اندلس، تصوف
حرالیّ.

سید رضا مؤدب . .reza@moaddab.ir . استاد گروه قرآن و حدیث، دانشگاه قم .
روح الله محمد علی نژاد عمران . .r_alinejad_omran@yahoo.com دانشجوي دکتري علوم قرآن و حدیث، دانشگاه قم
مریم سادات مؤدب .maryams.moadab@yahoo.com دانشجوي کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث، دانشگاه قم
دوفصلنامه علمی پژوهشی پژوهشنامه تفسیر و زبان قرآن / شماره سوم / پاییز و زمستان .

منزلت عقل از دیدگاه البانی

منزلت عقل از دیدگاه البانی

چکیده
منزلت عقل و محدوده دخالت آن در شریعت در حوزه پژوهش دینی نزد محققان محل گفتگو بوده است و هم‌چنان محور بحث های مهم در شاخه‌های مختلف علوم اسلامی است. مکتب سلفیه و همچنین البانی که از حامیان این مکتب در دوره معاصر محسوب می‌شود حسن و قبح عقلی را انکار نموده و عقل را به عنوان منبعی از منابع شریعت قبول ندارد. وی تمام احادیث عقل را باطل و دست ساز می داند. هم‌چنین او دفاع عقلانی از دین را که به عنوان علم کلام از آن یاد می‌شود، امری مستحدث می‌داند که در سلف امت، سابقه نداشته و بنابراین غیر مشروع می‌باشد. او معتقد است که علم کلام، ساحت شریعت را آلوده نموده است. در این نوشتار با نقاط ضعف عقاید وی آشنا می‌شویم.
واژگان کلیدی: محمد ناصر الدین البانی، سلفیه، روایات عقل، دفاع عقلانی از دین.
سید رضا مؤدب .سیفعلی زاهدی‌فر .مریم‌سادات مؤدب

نقد قرآنیان شیعه در به کارگیری روش تفسیری قرآن به سنت

نقد قرآنیان شیعه در به کارگیری روش تفسیری قرآن به سنت

چکیده:
قرآنیان نام جریانی فکری است که با تکیه بر وحدت امت
اسلامی و شعار بازگشت به قرآن، در نیمه دوم قرن
سیزدهم هجری، تحت تأثیر اندیشه های اصلاحی سید
جمال الدین اسدآبادی و شیخ هادی نجم آبادی، توسط یکی
از شاگردان ایشان به نام سید اسدالله خرقانی شکل گرفت
و به وسیله دیگرانی همچون شریعت سنگلجی، یوسف
شعار، برقعی، قلمداران و حسینی طباطبایی ادامه یافت.
این گروه که قرآن را در بخش اعتقادات، کافی و بی نیاز از
سنت می دانند و سنت را تنها در بخش احکام و مجملات
قرآن به عنوان مبین آیات، معتبر می شمارند، برای پذیرش
روایات، ملاک هایی همچون: موافقت آن با قرآن و عقل
قطعی و متواتر بودن و مورد اتفاق بودن روایت را مطرح
می کنند. اما با مراجعه به برداشت های تفسیری آنان
مشخص می شود که این ملاک ها گاهی از سوی خود
ایشان هم رعایت نشده و برخی از آنها در تفسیر آیات
قرآن به سنت از روایاتی بهره گرفته اند که نه با قرآن و
عقل سازگار است و نه از وصف مورد اتفاق و قطعی و
متواتر بودن برخوردار است. در این پژوهش، کوشش شده
نادرستی دیدگاه و روش آنها بیان شود.
کلیدواژه ها: قرآنیان شیعه، روش تفسیری، قرآن و سنت.

سید رضا مؤدب . استاد گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه قم. Moadab_r111@yahoo.com
جعفر نکونام . دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه قم
علی تصدیقی شاهرضائی . دانشجوی دکتری دانشگاه قم.

ویژگی های خانواده مطلوب در سبک زندگی پیشرفته قرآنی

ویژگی های خانواده مطلوب در سبک زندگی پیشرفته قرآنی

چکیده :
یکی از مهم‌ترین عوامل پیشرفت بشر در همه حوزه‌های فردی، خانوادگی، ملی، بین المللی، محیط زیستی و ... و در همه ابعاد عبادی، فکری، فرهنگی، علمی، اقتصادی،سیاسی،اجتماعی، بهداشتی، تفریحی، تغذیه‌ای، پوششی، سکونتی و ...، نوع سبک زندگی است.
ادیان، مذاهب، مکاتب، ایدئولوژی‌ها و ... برای پیشرفت زندگی بشر، سبک‌ها و برنامه‌هایی را پیشنهاد می‌نمایند که یا به برخی از حوزه‌ها یا ابعاد اختصاص دارند و یا ناقص هستند، ولی قرآن کریم در قالب دین اسلام سبکی از زندگی پیشرفته را به بشریت عرضه نموده است که در همه حوزه‌ها و ابعاد زندگی انسان، دارای برنامه کامل و منسجم است. در این سبک از زندگی، به جنبه مادی و جنبه معنوی انسان توجه شده و سعادتمندی او در این جهان، جهان برزخ و جهان آخرت، تضمین و تأمین شده است. در این سبک زندگی، نهاد خانواده در همه یا بیشتر حوزه‌ها و ابعاد، محوریت دارد و تأکید فراوانی بر تشکیل، حفظ و پیشرفت آن، شده است. از نگاه قرآن کریم، در خانواده پیشرفته، دیانت، قداست خانواده، قانون‌مندی بهره جنسی و پوشش، رعایت حقوق و احترام متقابل، قداست تولید، پرورش و مشروعیت فرزند، اتحاد، تعاون و مهرورزی و تناسب و عدالت در حقوق مرد و زن قابل مشاهده است. سبک زندگی قرآنی در حوزه خانواده، به گونه‌ای است که در بسیاری از موارد، با تکنولوژی و فناوری روز جهانی، سازگاری کامل دارد و با آن در تعارض کامل نیست.

واژگان کلیدی: سبک زندگی، زندگی پیشرفته، سبک پیشرفت، زندگی قرآنی، پیشرفت قرآنی، خانواده قرآنی.
سید رضا مؤدب . استاد دانشگاه قم (نویسنده مسئول) reza@moaddab.ir
. اکبر محمودی دانش‌پژوه دکتری دانشگاه معارف اسلامی قم mahmoodiakbar24@gmail.com

تحلیل روایت تفسیری منتقله ابن فحام درخصوص کاستی از آیۀ 33 آل عمران در امالی شیخ طوسی

تحلیل روایت تفسیری منتقله ابن فحام درخصوص کاستی از آیۀ 33 آل عمران در امالی شیخ طوسی
سید رضا مؤدب* . کاظم زمانی پهمدانی**

چکیده:
شیخ طوسی در کتاب امالی، روایتی را از ابن فحام ( شیخ عامی خود ) نقل می کند مبنی بر اینکه امام صادق (ع) آیۀ 33 سورۀ آل عمران را با عبارت « وآل محمد » قرائت می فرمود و تصریح می کرد که این عبارت در متن آیه نازل شده است. روایت یادشده گویای نوعی تحریف به کاسیتی در آیۀ شریفه است؛ درحالی ک اعتقاد مشهور و اجماع علمای شیعه ، عدم تحریف قرآن کریم است، چه به زیاده چه به کاستی. ابن فحام از اساتید و مشایخ شیخ طوسی است که برخی از علمای رجال شیعی و سنی او را عامی شمرده اند. در سند روایت نیز افرادی عامی، ضعیف و مجهول وجود دارند. روایت ابن فحام در هیچ یک از منابع شیعی پیش از شیخ طوسی نیامده است. علاوه بر این ها در روایت یادشده، شواهدی وجود دارد ک دالّ بر منتقله بودن آن است. در این مقاله ، هم شواهد درون متنی وهم شواهد برون متنی آن بررسی شده که همگی بیانگر انتقال روایت ابن فحام از مدرسۀ خلفا به مدرسۀ اهل بیت است .
کلیدواژه ها: روایات منتقله ، ابن فحام، آل محمد. تحریف به کاستی .

moadab_r113@yahoo.com / * استاد تمام گروه علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات دانشگاه قم
** دانشجوی دکترای تخصصی رشته تفسیر تطبیقی گروه علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات دانشگاه قم
zamani.k@chmail.ir
دوفصلنامه علمی پژوهشی حدیث پژوهی
سال نهم، شمارۀ هفدهم، بهار و تابستان 139۶

ابومخنف و جایگاه اخبار عاشورا در مقتل الحسین او

ابومخنف و جایگاه اخبار عاشورا در مقتل الحسین او
سید رضا مؤدب* علی ملاکاظمی**
چکیده:
ابومخنف از محققان و مورخان چیره دست و بهترین و بزرگ ترین وقایع نگار حوادث صدر اسلام ،
به ویژه عاشوراي حسینی است و با جست وجوي وسیع و دیدار و مصاحبه با شاهدان حادثۀ کربلا ی و یا کسانی که به گونه اي از آن اطلاع داشتند، اطلاعات دست اول و گزارش هاي معتمد و مستند ي را گردآوري کرد؛ ازاین رو معرفی و تبیین شخصیت این محقق و مورخ و اخبار دقیقی که از حادثۀ عاشورا در مقتل ایشان به دست ما رسیده است، لازم به نظر می رسد.
هدفی که در این مهم دنبال می شود، آن است که با مطالعۀ روشمند شخصیت این مورخ شهیر،
ضمن تبیین نقش آفرینی ایشان در حوزۀ تاریخ نگاري حادثۀ عاشورا، به تحلیل و بررسی مقتلی
بپردازیم که از ایشان به جا مانده و بارها به نام ایشان تجدید چاپ شده است. بدین سبب این مقاله بر آن است ضمن پاسخ دادن به شبهات عامی بودن ابومخنف و تأثیر بسزاي گرایش شیعی بودن ایشان در نقل حوادث و استفادۀ وافر عموم مورخان شیعه و سنی از مطالب ایشان، به تبیین این مطلب بپردازد. آنچه ابومخنف از عاشورا آورده است، در طول تاریخ از بین رفته، جز نام آن یا نوشته هایشان در لابه لاي کتاب هاي تاریخی به صورت پراکنده، چیزي در دسترس نیست و دیرینه ترین متن موجود که روایات هشام کلبی را از کتاب او به نقل از استادش ابومخنف روایت می کند، تاریخ طبري است. اما آنچه به نام مقتل الحسین به ابومخنف منسوب است و بارها در ایران و هند و عراق چاپ شده، یقیناً و قطعاً از او نیست. مطالب سست و گزارش هاي جعلی و کذب آن، بهترین دلیل بر انتساب دروغین آن به ابومخنف است.
کلیدواژه ها: مقتل، ابومخنف، خبر، عاشورا، سند.
moadab_r113@yahoo.com / * استاد دانشگاه قم
karbala6161@yahoo.com / دانشجوي مقطع دکتري معارف اسلامی.
حدیث پژوهی . شماره 13 . سال 1394

ارزیابی رجالی شخصیت مسور بن مخرمه در عرصۀ سیاست و حدیث

آموزههای حدیثی، سال اول، شمارۀ اول ۱، بهار و تابستان ۱۳۹۶
ارزیابی رجالی شخصیت مسور بن مخرمه در عرصۀ سیاست و حدیث.
چکیده
این نوشتار کوشیده است از ابعاد مختلفی، شخصیت مسور بن مخرمه را مورد
مطالعه قرار دهد تا تصویری روشن از او، هم از حیث تاریخی و هم از جهت
رجالی به دست آورد. بررسی تاریخی این نوشتار، بر پایۀ شخصیت شناسی مسور
در زما نهای مختلف و شناخت موضع گیری ها و نوع عملکردی که او در این
مقاطع از حیث سیاسی اتخاذ نموده، انجام گرفته است. مطالعۀ رجالی این
شخصیت نیز، بر مبنای گزارش های رجالی تشیع و تسنن و ارزیابی های
رجال شناسانۀ این منابع صورت پذیرفته است. علاوه بر این، تقسیم بندی موضوعی
احادیث مسور و همچنین ارز شگذاری روایت هایی که از او گزارش شده با نظر
به رفتارهای سیاسی که از حیث تاریخی داده، می تواند فضای روشن تری از
چرایی و چگونگی هویت این احادیث بگشاید که در فرآیند تحقیقی این پژوهش
به آن توجه شده است. آنچه براساس این پژوهش به دست آمده، عدم اعتماد به
مسور بن مخرمه از نظرگاه مؤلفه های علم رجال است، زیرا او براساس داده های تاریخی، فاقد شخصیتی ثابت در تحولات مختلف اجتماعی و سیاسی است.
واژگان کلیدی: مسور، سیاست، حدیث، ارزیابی تاریخی، ارزیابی رجالی
سیدرضا مؤدب . استاد دانشگاه قم.
سیدمحمدتقی موسوی کراماتی . دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه قم

تحلیل و بررسی تدوین حدیث از نگاه جی. رابسون در دایرةالمعارف اسلام

تحلیل و بررسی تدوین حدیث از نگاه جی. رابسون در دایرةالمعارف اسلام
محمدجواد اسکندرلو* سید رضا مؤدب**
چکیده:
رابسون Robson) خاورشناسان انگلیسی در جلد سوم دایرة المعارف اسلام، مدخلی را به معرفی حدیث اختصاص داده است. وي در این مدخل به موضوعاتی از قبیل واژه شناسی حدیث در لغت و اصطلاح، تدوین حدیث، معرفی جوامع حدیثی فریقین، نقد حدیث، تبیین اقسام و درجات احادیث صحیح، و تعریف اصطلاحات مختلف حدیثی مربوط به ماهیت سند، مرتبط با متن حدیث و سرانجام به طرق تحمل حدیث میپردازد.
این مقاله به نقد و بررسی دیدگاههاي او در خصوص « تدوین حدیث » اختصاص دارد که
مینویسد سنت در آغاز جزء منابع دین نبوده و به تدریج از منابع دین شمرده شده است، ضمن
آنکه در برخی از بلاد اسلامی، در آغاز، متن حدیثی وجود نداشته و تدوین حدیث به همراه سند به قرنهاي بعد برمیگردد؛ نگارندگان در این مقاله، با بررسیهاي تاریخی، نادرستی این ادعا را
نشان داده اند.
کلیدواژه ها:
حدیث، سنت، خبر، اثر، جوامع حدیثی، رابسون.
mj_eskandarlo@miu.ac.ir / * استادیار جامعۀ المصطفی العالمیه
moadab_r113@yahoo.com / ** استاد دانشگاه قم
Downloaded from s-hadith.kashanu.ac.ir at 21:50 +0430 on Saturday August 11th 2018
100 دو فصلنامه حدیث پژوهی، سال دوم، شماره چهارم، پاییز و زمستان 1389
.

بررسي قرآني ـ فقهي حكم مجازات سبّ النبي صلي الله عليه و آله وسلم

بررسي قرآني ـ فقهي حكم مجازات سبّ النبي صلي الله عليه و آله وسلم

مجله قرآن شناخت . سال دهم، شماره دوم، پياپي 19، پاييز و زمستان 1396
مجيد مجرد/ دانشجوي دكتري علوم قرآن و حديث پژوهشكده نهج البلاغه mmirzaee40@gmail.com
سيدرضا مؤدب/ استاد علوم قرآن و حديث دانشگاه قم.
چكيده :
پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله وسلم در دين اسلام از جايگاهي والا برخوردار است و حفظ حرمت آن حضرت بر همگان لازم و ضروري است. اسلام براي تأمين مصالح متعددي همچون جلوگيري از هر گونه هرج و مرج در جامعه اسلامي، معرفي مقام و منزلت پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله وسلم و حفظ و صيانت جايگاه حقيقي و حقوقي آن حضرت، مجازات و عواقبي را براي حرمت شكنان و سبّ كنندگان به آن حضرت در نظر گرفته است. هدف از اين نوشتار، آن است كه با استفاده از منابع مكتوب و شيوه كتاب خانه اي، به بيان مجازات سبّ النبي از نگاه فريقين و مسئله آزادي بيان در اين راستا بپردازد. مجازات سبّ كننده پيامبر اسلام صلي الله عليه و آله وسلم از منظر قرآن كريم و فقه اسلامي مواردي مانند حبط عمل بي ادبان به محضر پيامبر صلي الله عليه و آله وسلم، ورود سبّ كننده به ورطه كفر و ارتداد، ورود سبّ كننده به ورطه محاربه با خداوند و رسول اكرم صلي الله عليه و آله وسلم و فساد در زمين و ابتلاي سبّ كننده به لعنت و عذاب الهي مي باشند. همچنين از جمله مباحث مطروحه در فقه اسلامي در راستاي مجازات سبّ النبي مواردي مانند اجماع فقهاي فريقين بر قتل سابّ النبي، بررسي نقش مؤلفه هايي همچون احكام ثانوي و حكومتي و عقيده و اكراه و اجبار و عدم قصد است كه تمامي اينها، بيانگر حرمت سبّ النبي و تمهيدات اسلام در جلوگيري از اين امر است.
كليدواژه ها: سبّ، دشنام، سبّ النبي، مجازات سبّ النبي، حرمت سبّ النبي، آزادي بيان.

تحليل تحول آراء تفسيری مفسران با تکيه بر مؤلفه ايدئولوژی

تحليل تحول آراء تفسيری مفسران با تکيه بر مؤلفه ايدئولوژی
سجاد محمدفام 1 . جعفر نکونام 2 . سید رضا مؤدب 3
چکیده :
سیری در تفاسیر قرآن نشان میدهد درک مفسران پیشین در برخی از آیات با فهم های دوره های پسین متفاوت است. همین تفاوتهاست كه این پرسش را پیش میكشد اساساً چرا چنین اختلاف نظر و تحول آرائی در فهم و تفسیر برخی آیات قرآن بوجود میآید؟ و چگونه میتوان تبیین و توضیح علمی برای چنین رخدادی ارائه كرد؟ در پاسخ به این پرسش، محققان قرآنی غالباً ازعوامل معرفتی سخن گفته و كمتر به عوامل معرفتی پرداخته اند . از جمله عوامل غیر معرفتی تأثیرگذار در تحول آراء مفسران، مفهوم ایدئولوژی مطرح در علوم اجتماعی است. در این پژوهش، تحول صورتگرفته در تفسیر آیاتی از قرآن در دوره معاصر، نسبت به دورههای پیشین با استفاده از مفهوم ایدئولوژی بررسی شده است. نتایج از این قرار است كه شکل گیری
ایدئولوژیهای جدید، از جنبه های مختلف به تحول در فهم مفسران معاصر انجامیده است.
واژگان كلیدی: تاریخ تفسیر، روش تفسیری، علوم اجتماعی، ایدئولوژی علمی، ایدئولوژی جنسیتی.

smn1366@gmail.com /) 1. مربي دانشگاه شهيد مدني آذربايجان )نويسنده مسئول
jnekoonam@gmail.com / 2. دانشيار دانشگاه قم
moadab_r113@yahoo.com / 3. استاد دانشگاه قم
کتاب قیم شماره 16 . سال 1396.



 

مراکز همسو

انتشار محتوای این وبگاه تنها با ذکر منبع مجاز میباشد

X
Loading