• العربية
  • English
  • فارسی
 
امام زمان (عج) :

سجده شکر از لازمترین و واجبترین مستحبّات است.

   
 
 
 

متن
نقد و بررسی کتاب‌ «الاسرار المرفوعه‌ فی الاخبار الموضوعه‌»

نقد و بررسی کتاب‌ «الاسرار المرفوعه‌ فی الاخبار الموضوعه‌»

نویسندگان
سید رضا مودب1؛ صمد عبداللهی عابد 2
1استاد دانشگاه قم
2دانشیار دانشگاه شهید مدنی آذربایجان
چکیده
ملا علی قاری از علمای متأخر اهل‌ سنت‌ است‌ که‌ در کتاب‌ «الاسرارالمرفوعه‌» به‌ بررسی اخبار موضوع‌، همت‌ گماشته ا ست. اهمیت‌ بحث‌ از حدیث‌ موضوع‌ در این‌ است‌ که‌ گاهی احادیث‌ سست‌، موجب‌ وهن‌ اسلام‌ می‌شود و ا همیت‌ نقد کتاب‌ مورد بحث‌ در این‌ است‌ که‌ مؤلف‌ از آثار متقدمین‌ در این‌ فن‌، بهره‌ برده‌ و به‌ بررسی «احادیث‌ موضوعه‌» مشهور بین‌ عموم‌ مردم‌، اکتفا کرده‌ است‌. انگیزه‌ مصنف‌، تمییز بین ‌موضوع‌ و مرفوع‌ است‌ که‌ احادیث‌ موضوعه‌ اجماعی را جمع‌ و گاهی تصحیح‌ کرده ‌است‌. ایشان به‌ اموری که‌ در شناخت‌ مجعولات‌، مشهورند ولی صحیح‌ نیستند و ‌علایم‌ بازشناسی موضوع‌ می‌پردازد. ‌برخی احادیث‌ این‌ کتاب‌، موقوف‌اند. برخی را از مفتریات‌ شیعه‌ دانسته‌؛ در حالی که‌ مستندات‌ مهمی بر آن‌ وجود دارد مثل‌حدیث وصیت و خلافت ‌و ردالشمس بر‌علی(ع). قاری چند قاعده‌ برای شناخت‌ موضوعات‌ مطرح‌ کرده‌ که‌ از‌ آن جمله است: نسبت‌ ‌گزاف‌ به‌ پیامبر(ص)، تکذیب‌ حدیث با حس‌ و تجربه، بی‌پایه‌ و بی‌ارزش‌ بودن‌ حدیث‌‌ که‌ مورد تمسخر واقع‌ شود، تناقض‌ با سنت‌ صریحه‌، حدیثی که‌ ادعا شود که‌ پیامبر(ص) در حضور صحابه‌ کاری انجام‌ داد ولی صحابه ‌اتفاق بر کتمان‌ آن‌ داشته‌ باشند و نقلش‌ نکرده‌ باشند مثل‌ حدیث‌ غدیر که کلام‌ ایشان ‌صحیح‌ نیست‌؛ زیرا حدیث‌ غدیر را تعداد زیادی نقل‌ کرده‌اند و علامه‌ امینی متذکر آنها شده است.‌ ایشان در آخر کتاب‌، چند‌ علامت‌ کلی مثل احادیث‌ فضائل‌ سور، فضیلت و یا ذم برخی صحابه و افراد و شهرها و ... را برای احادیث‌ موضوعه‌ ذکر کرده‌ که‌‌ مواردی از آنها می‌تواند صحیح‌ باشد.

کلیدواژه ها
اسرار المرفوعة؛ احادیث موضوعة؛ جاعلان حدیث؛ نقد حدیث؛ ملا علی قاری

مقاله 6، دوره 1، شماره 1، پاییز و زمستان 1393، صفحه 145-165
نوع مقاله: مقاله پژوهشی. مطالعات فهم حدیث .

بررسی آیات و سُوَر نازل شده در ماه مبارک رمضان

بررسی آیات و سُوَر نازل شده در ماه مبارک رمضان

مقاله 3، دوره 1، اول، بهار و تابستان 1393،
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
تاریخ دریافت: 25 فروردین 1394، تاریخ پذیرش: 25 فروردین 1394
چکیده
بیان دقیق و قطعی تاریخ نزول بسیاری از آیات قرآن، امکان پذیر نیست لکن می‌توان با جمع‌آوری قراین تاریخی و نقلی، تاریخ نزول تعدادی از آیات را به صورت اطمینان بخش اعلام نمود. آیاتی که در ماه مبارک رمضان نازل گردیده‌اند نیز از این قاعده مستثنا نبوده و گرچه قطع به نزول آنها در ماه مبارک رمضان ناممکن است اما با توجه به اقوال و مستندات می‌توان تا حدودی به نزول برخی از آیات در آن ماه مبارک، اطمینان داشت. در نوشتار پیش رو، سعی شده است تا نخست سوره‌های محتمل النزول در ماه رمضان بیان شود سپس آیاتی که نزول آنها در ماه رمضان احتمال دارد. در هر دو قسمت، ترتیب مصحف حاضر در آوردن مطالب لحاظ شده است. برخی از سوره‌ها و آیات مذکور عبارتند از پنج آیه ابتدایی سوره علق، اولین آیات 184 و 187 سوره بقره، آیه 94 سوره حجر، آیه 30 انفال از جمله آیات رمضانیه می‌باشند.
کلیدواژه ها
آیات رمضانیه؛ تاری‌گذاری؛ رمضان؛ قرآن؛ نزول

مقاله 3، دوره 1، اول، بهار و تابستان 1393،
نوع مقاله: مقاله پژوهشی. تفسیر پژوهی .
تاریخ دریافت: 25 فروردین 1394، تاریخ پذیرش: 25 فروردین 1394

پیش‌فرض‌ها و مبانی مطالعات مدیریتی قرآن کریم

پیش‌فرض‌ها و مبانی مطالعات مدیریتی قرآن کریم

دکتر سيد رضا مؤدب / عضو هيئت علمي دانشگاه قم

امير علي لطفي / دانشجوي دکتري قرآن و علوم (گرايش مديريت)

چکیده

نوشتار حاضر با این پیش فرض که قرآن کریم جامع‌ترین راهنمای اندیشه و عمل انسان و جامعه در مسیر پیشرفت، سند مطمئن و جاوید دست‌یابی به حیات سعادتمند مادی و معنوی است، تلاش می‌کند با ورودی روشمند و نگاهی تخصصی ـ کاربردی، زمینه‌ بهره‌مندی از این مائده آسمانی را در حوزه تخصصی سازمان و مدیریت فراهم کند. نگارنده بدین منظور سعی دارد با تبیین ماهیت و گستره مطالعات مدیریتی و طرح پرسش‌های اصلي، باب گفت‌وگو و تلاش علمی را براي شمردن، تبیین و اثبات پیش‌فرض‌‌های ويژه مطالعات مدیریتی قرآن را ـ علاوه بر پیش‌فرض‌های عام ـ باز نماید.

در این راستا، فرا تاریخی بودن آموزه‌های قرآن، راهنما و هدایت‌گر بودن قرآن [برای زندگی این جهانی]، اجتماعی بودن قرآن، معطوف به رفتار بودن آیات قرآن، پویایی، حساسیت و موضع‌گیر بودن قرآن، مرجعیت و نجات بخشی قرآن در شرایط بحرانی را به عنوان پیش‌فرض ويژه مطالعات مدیریتی قرآن پیشنهاد می‌کند.

واژه‌هاي اصلي: قرآن، مدیریت، مطالعات.

مجله تخصصی قران و علم . دوره 1، شماره 1، بهار 1392،

تأملی در آفاق اعجاز قرآن

تأملی در آفاق اعجاز قرآن

چکیده: قرآن‌ (وحی‌ منزل‌ بر قلب‌ پبامبر اسلام9)، معجزة‌ بزرگ‌ او است‌ و بر آوردن‌ مثل‌ آن‌ در برخی‌ آیات، تحد‌ی‌ (همانندآوری) شده‌ است؛ ولی‌ تاکنون‌ پاسخی‌ بر تحد‌ی‌های‌ قرآن‌ یافت‌ نشده‌ و به‌ نص‌ قرآن، یافت‌ نخواهد شد. در این‌ مقاله، پس‌ از تعریف‌ معجزه، به‌ سیر تاریخی‌ آیات‌ تحد‌ی، اشاره‌ شده؛ سپس‌ وجوه‌ اعجاز قرآن‌ که‌ شامل‌ اعجاز بیانی، یعنی‌ چینش‌ واژگان، اسلوب‌ خاص‌ قرآن، سازگاری‌ حروف‌ و معانی، تغییر خطاب‌ در قرآن‌ و اعجاز در صوت‌ و آهنگ‌ قرآن، اعجاز در معارف‌ بلند آن، یعنی‌ وسعت‌ معارف‌ و خردمندانه‌ بودن‌ مطالب‌ قرآن، گزارش‌ و تحلیل‌ شده‌ و بیان‌ شده‌ که‌ اعجاز قرآن‌ به‌ همة‌ وجوه‌ آن‌ در کنار یک‌دیگر است.

قبسات 1382 شماره 29 . سید رضا مودب

تاملی در روایات جواز تبدیل کلمات قرآن کریم

تاملی در روایات جواز تبدیل کلمات قرآن کریم

مقاله 6، دوره 37، شماره 1 - شماره پیاپی 727، بهار 1383 . مقالات و بررسیها
سید رضا مودب

چکیده
در برخی از روایات آمده که می توان کلماتی از قران را با مترادف آنها جایگزین نمود مادامی که آیه عذاب به آیه رحمت و آیه رحمت به آیه عذاب تبدیل نگردد زیرا قران دارای قرائتهایی چندگانه است پنج روایت در این خصوص نقل شده است که از نظر سند و دلالت مورد بررسی و نقد قرار می گیرد در این مقاله نشان می دهیم از طرفی این روایات به لحاظ سند ضعیف و غیر قابل اعتمادند زیرا در سند روایات مربوط به تبدیل کلمات ابوهریره و عبدالله بن میمون و زید بن حباب قرار دارند از طرف دیگر به لحاظ دلالت و متن با روایات متعدد ناسازگار و با بسیاری از قطعیات قرانی منافات دارند
کلیدواژه‌ها
جواز تبدیل کلمات؛ قرائات؛ نقش راویان؛ هفت حرف

تحليلي برچگونگي اعجاز علمي قرآن

عنوان نشریه: منهاج : پاييز و زمستان 1389 , دوره 6 , شماره 11 ;.

عنوان مقاله: تحليلي برچگونگي اعجاز علمي قرآن

نویسندگان: مودب سيدرضا, جلالي عبدالزهرا

چکیده:
يکي از مسایل مهمي که انديشمندان مسلمان را ازآغاز نزول قرآن کريم به خود مشغول داشته است، موضوع تبيين وجوه اعجاز قرآن کريم است، زيرا قرآن از حيث اعجاز، وجوه متعددي دارد. وجوه آن، به دليل عظمت قرآن و گستردگي آن براي انسان هاي اهل تدبر و بصيرت، در هر برهه اي از زمان،جنبه جديدي از اعجاز قرآن را، آشکار مي کند. پيرامون شناخت و احصاي همه وجوه اعجاز قرآن، ميان پژوهشگران حوزه علوم قرآني و مفسرين، اختلاف نظر وجود دارد. مي توان گفت که دليل وجود تعدد وجوه اعجاز قرآن، از طرفي هم به انسان بر مي گردد و هم به متن قرآن. به جهت ضعف دانش بشري و محدود بودن حوزه شناخت او نسبت به مسایل جهان هستي و نيز اعتماد کافي بر ابزار شناخت انساني (علم تجربي) و هم به قرآن مربوط مي شود که مشتمل بر محتواي عالي و نکات دقيق و اسرار و رموز لطيف آن از حکمت، امثال، قصص و استدلال مي باشد.
بي ترديد هر چه زمان بگذرد، عظمت قرآن و برخي از وجوه اعجازعلمي قرآن و سري از اسرار و رازهاي نهفته آن آشکار مي شود، پيرامون اين موضوع در بين محققان ديدگاه هاي متفاوتي وجود دارد که در اين مقاله به تحليل هريک از آن نظرات پرداخته شده و ديدگاه معتدل که همان برخورداري قرآن از اشارات علمي است، تاييد شده است.

كليد واژه: اعجاز علمي، وجوه اعجاز، قرآن کريم، معجزه، تحدي.

تفسیر لغوی سوره دهر در تفسیر نمونه

تفسیر لغوی سوره دهر در تفسیر نمونه

سیدرضا مؤدب، استاد دانشگاه قم .

فاطمه احمدی نژاد .دانشجوی دکتری دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم قم
چکیده:
یکی از رویکردهای مهم و متداول در تفسیر آیات قرآن کریم، تفسیر بر اساس تحلیل تفسیری واژگان قرآنی است. این امر همواره از ابتدای نزول آیات قرآن تا کنون مورد توجه مفسران قرار گرفته است و در این زمینه افزون بر تفاسیر، آثار ارزشمندی به‌صورت مستقل نگارش یافته است. تفسیر نمونه از جمله تفاسیری است که در تفسیر آیات، اهتمام زیادی به پژوهش‌های لغوی و واژگان قرآنی داشته است و از این شیوه برای بیان مقصود الهی و دلالت آیات استفاده کرده است. در این مقاله نمونه‌هایی از تفسیر لغوی در تفسیر نمونه، در تفسیر لغوی سوره دهر بررسی شده تا افزون بر روشن شدن نقش تحلیل مفردات قرآنی در تفسیر آیات قرآن، میزان اهتمام مفسر تفسیر نمونه به تحلیل تفسیر لغوی، مشخص گردد.

واژه‌های کلیدی: سوره دهر، تفسیر نمونه، تفسیر ادبی، معناشناسی، ناصر مکارم شیرازی

شماره ۲۵ - ( بهار ۱۳۹۵ ) . مطالعات تفسیری .

جایگاه عقل در تفسیر

جایگاه عقل در تفسیر

چکیده
عقل به طور کلی دارای دو اصطلاح است؛ اول موجودی مجرد که در فلسفه به کار می رود؛ دوم قوه مُدرِکه است که در تفسیر مورد استفاده قرار می گیرد؛ عقل در تفسیر کاربرد وسیعی دارد که در یک نگاه کلی نگر به دو قسم منبعی و ابزاری (مصباحی) منقسم می گردد. عقل منبعی خود به دو قسم بدیهی و برهانی تقسیم می گردد. عقل بدیهی مبادی تصدیقی مانند فوقیت آسمان و تحتیت زمین است که در سرشت بشر نهادینه شده و قطعاً در تفسیر کاربرد دارد. عقل برهانی، عقلی است که با کنار هم گذاشتن مقدمه ها، نتیجه گیری می کند؛ اگر ملازمه بین حکم عقل و شرع را در قیاس خود اثبات کند جزء ملازمات عقلیه است که آن نیز دو نوع است: مستقلات عقلیه مانند حسن و قبح عقلی؛ غیر مستقلات عقلیه مانند بحث اجتماع امر و نهی و دلالت نهی بر فساد. اما اگر عقل برهانی ملازمه ای را بین حکم عقل و شرع اثبات نمی نماید بلکه هدفش فقط تشکیل قیاس و برهان است، در نوشتار حاضر به عقل قیاسی نامبردار گردیده است. عقل منبعی می تواند در عرض منابع دیگر تفسیری در فرآیند تفسیر کمک کند. نوع دوم عقل، ابزاری و مصباحی یا همان روش تفسیر عقلی اجتهادی است. عقل ابزاری تمامی قرائن را از منابع دیگر تفسیر اخذ می کند، به نتیجه گیری می پردازد. در تفسیر عقلی اجتهادی سعی بر این است تا از عقل قطعی، صحیح فطری، خالی از موهومات استفاده نمود. مهمترین و پرکاربردترین نقش عقل، عقل ابزاری است.

سید رضا مؤدب . کامران اویسی .

چگونگی تعامل طبری، ابن‌کثیر و ثعالبی با روایات تفسیری اهل‌بیت

چگونگی تعامل طبری، ابن‌کثیر و ثعالبی با روایات تفسیری اهل‌بیت
مقاله 2، دوره 46، شماره 1، بهار و تابستان 1392،
مقاله پژوهشی . نویسندگان
نوروز امینی* 1؛ سید رضا مودب2
1مربی دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، دانشکدۀ علوم قرآنی خوی
2استاد دانشگاه قم
چکیده
یکی از بسترهای اختلاف
میان فریقین، روایات تفسیری است. این روایات در فهم قرآن و احکام کارایی دارد و
نوع تعامل مسلمانان با این روایات، در شکل‌گیری باورهای ایشان و استخراج احکام
شرعی، تأثیر بسزایی دارد. این میان تعامل اهل‌سنت با روایات اهل‌بیت اهمیتی
دوچندان دارد؛ چراکه سخن اهل‌بیت، نزد شیعه بس مهم است؛ به گونه‌ای که هیچ‌ برخورد
مغرضانه‌ای با سخنان ایشان را برنمی‌تابند و از سویی، اهل‌سنت نیز جایگاه والای
اهل‌بیت و شخصیت عظیم ایشان را می‌ستایند و لذا انتظار می‌رود در متون تفسیری خود
به روایات ایشان، دست‌کم درحد روایات صحابه و تابعیان، توجه کنند. در این پژوهش سه
تفسیر از مهم‌ترین تفاسیر اهل‌سنت جستجو و آمار مربوط به روایت‌های هر یک از
امامان شیعه در این منابع به تفکیک، استخراج، و چگونگی تعامل این سه مفسر با روایات
اهل‌بیت، تحلیل و ثابت شده است که این مفسران، در بهره‌برداری از روایات تفسیری
اهل‌بیت، کارنامه درخشانی ندارند.
کلیدواژه‌ها
روایات اهل‌بیت؛ روایات اهل‌سنت؛ روایات تفسیری؛ تعامل اهل‌سنت با روایات؛ تعامل اهل‌سنت با اهل‌بیت

بررسی حدیث اصلاح‌طلبی امام حسین(ع)

بررسی حدیث اصلاح‌طلبی امام حسین(ع)

سید ضیاءالدین علیانسب . عضو هيئت علمی گروه معارف دانشگاه علوم پزشکی تبریز
سید رضا مؤدب. استاد دانشگاه قم .
چکیده:
در این نوشتار حدیث معروف منسوب به امام حسین(ع) «إنّما خَرجت لِطلب الاصلاح...» از این جهت بررسی شده که آیا متن آن حاکی از قصد امام حسین(ع) برای اصلاح در دین است یا اصلاح در امت؟ نگارنده به این نتیجه رسیده که این حدیث نه از حیث سندی اعتبار دارد و نه محتوای آن قابل پذیرش است و اگر کسی از لحاظ سندی تساهل کند و آن را بپذیرد، باید بخش پایانی آن را که تأیید خلافت ابوبکر و عمر و عثمان است، نیز بپذیرد و یا آن قسمت را جعلی بداند، لکن در صورت پذیرش نیز اصلاح مطرح شده در حدیث اصلاح در امت است نه اصلاح در دین.
واژه‌های کلیدی: حدیث اصلاح‌طلبی، امام حسین(ع)، اصلاح امت، اصلاح دین، انما خرجت.

شماره ۱۰ - ( پاییز و زمستان ۱۳۹۲ ) . حدیث پژوهی .



 

مراکز همسو

انتشار محتوای این وبگاه تنها با ذکر منبع مجاز میباشد

X
Loading