• العربية
  • English
  • فارسی
 
امام مهدى عليه السلام : :

أنَا بَقِيَّةُ اللّه ِ في أرضِهِ و خَليفَتُهُ و حُجَّتُهُ عَلَيكُم ؛ حديث
امام مهدى عليه السلام :من يادگار خدا در زمين و جانشين و حجّت او بر شما هستم .

   
 
 
 

متن
بررسي تطبيقي روش‌هاي تفسيري فريقين در سازگاري عصمت حضرت داوود و خطاي او

بررسي تطبيقي روش‌هاي تفسيري فريقين در سازگاري عصمت حضرت داوود و خطاي او

چکيده :

روش‌هاي تفسيري مفسران، يكي از علل اختلاف مفسران در تفسیر آيات است. مفسران در تفسیر آيات 26 ـ 22 سوره ص، در پاسخ به چگونگی جمع میان عصمت حضرت داود و خطای او اختلاف نظر دارند.
مقاله به دنبال آن است تا با بررسي تطبيقي روش‌هاي تفسيري فريقين، علل اختلاف مفسران در پاسخ به اين سؤال را بررسی نماید. بدین منظور برخی از تفاسیر فریقین مانند تفاسیر: التبیان، نورالثقلین و المیزان از شيعه و تفاسیر: جامع البیان، مفاتیح الغیب، روح المعانی و المنیر از اهل سنت به ترتيب تاريخي در رابطه با اين موضوع بررسي شده است. نتيجه اين تحقيق آن است که تفسیر المیزان به دلیل اتخاذ شیوه تفسیری قرآن به قرآن، استفاده از استدلال عقلی و کلامی و بهره‌گیری از روایات به عنوان موید مطالب خویش، پاسخ مطلوب‌تری نسبت به سایر تفاسیر به این پرسش داده است.

کلیدواژه: تفسیر تطبیقی، روش تفسيري، عصمت پیامبران، خطای داوود.

محمدجواد هراتي ـ سيد رضا مؤدب . بهار 1391 - شماره 9 علمی-پژوهشی مطالعات تفسیری .

فرهنگ قانونمداری در اندیشه های قرآنی امام خمینی (ره) و بررسی مستندات آن

فرهنگ قانونمداری در اندیشه های قرآنی امام خمینی (ره) و بررسی مستندات آن

چکیده :

قانون رهگشای تزاحم منافع بشری بوده و هست، خصوصا که اگر قانون از نوع بهترین ها، یعنی کتاب دینی قرآن باشد. امام خمینی (ره) بر آن است که فرهنگ پایبندی بر قانون الهی، موجب سیادت و کمال مسلمین است و تخلف از ان به جهت عدم تزکیه انسان ها، سبب اختلاف و شکست مسلمین شده است. در این مقاله به تبیین دیدگاه امام خمینی (ره) در خصوص منزلت قانون و پایبندی بر آن، و مستندات قرآنی آن پرداخته ایم.

کلیدواژه‌ها :
قانون؛ فرهنگ نظم؛ تعالی و کمال؛ تخلف

مقاله 2، دوره 1، شماره 2، زمستان 1383 . نوع مقاله: مقاله پژوهشی

سید رضا مودب
دانشیار دانشگاه قم

قرآن از نگاه دانشمندان غربی

قرآن از نگاه دانشمندان غربی

چكيده:
انديشه‌هاي سازگار و ناسازگار درباره اديان به ويژه اسلام مدت‌ها است كه در حال ايجاد يا شكل‌پذيري‌اند. رشد جوامع غربي و تسلط آن‌ها بر صنعت و فن‌آوري موجب گرديده است كشور‌هاي مسلمان در بعضي جهات با يك‌ديگر همسو نباشند. اين پژوهش به بررسي ورود قرآن به غرب در زمان رنسانس نيز مي‌پردازد و در نهايت با بيان گوشه‌اي از نقش عظمت قرآن ـ منبع اصلي پيشرفت گروهي از انديشمندان صاحب‌نام جهان، علاوه بر مستشرقان ـ مي‌کوشد جوامع مسلمان را همسو و قرآن و دين اسلام را جهاني‌تر سازد.

کلیدواژه ها: قرآن، ماهيت، غرب، دانشمندان.

مجله تخصصی قرآن پژوهی خاورشناسان - شماره 6
دکتر سيد رضا مؤدب
مجيد دانشگر

كاركردهاي «پيوستگي سوره» در تفسير با تطبيق بر تفاسير الميزان علامه طباطبايي و في ظلال القرآن سيدقطب

پژوهش نامه قرآن و حديث ، شماره 21

كاركردهاي «پيوستگي سوره» در تفسير با تطبيق بر تفاسير الميزان علامه طباطبايي و في ظلال القرآن سيدقطب

چکيده:
«پيوستگي سوره» شاخه اي پُراهميت از دانش مناسبت در قرآن است كه به لحاظ نقش منحصربه فرد آن در تفسير، بسيار مورد توجه مفسران و قرآن پژوهان -به ويژه در نيم قرن اخير- قرار گرفته است. بر اساس اين نظريه، هر سوره بر يك غرض يا محور اصلي استوار است، به گونه اي كه تمامي موضوعات سوره حول آن غرض، وحدت فراگير سوره را رقم مي زنند. پژوهش حاضر قصد دارد نقش و تاثير اين نظريه را در تفسير، با مطالعه تطبيقي ميان دو تفسير الميزان علامه طباطبايي و في ظلال القرآن سيدقطب مورد واكاوي قرار دهد و به معرفي و دسته بندي كاركردهاي آن در تفسير بپردازد. اين كاركردها را مي توان به انواع ساختاري، زمينه اي، شناختي، اثباتي، تبييني و سنجشي تقسيم نمود. بر اساس نتايج به دست آمده، علامه طباطبايي با رويكرد ويژه تبييني-انتقادي در تفسير الميزان، از كاركردهاي تبييني و سنجشي اعتقاد به پيوستگي سوره، به شايستگي بهره برده است. سيدقطب نيز با نگرش غالب اثباتي در تفسير خود، اهتمام شاياني در راستاي اثبات وحدت موضوعي سوره ها و به تصوير كشيدن ارتباط و پيوستگي ميان آيات سوره مبذول داشته است.

کليدواژگان:
كاركرد، پيوستگي سوره، تفسير، علامه طباطبايي، سيدقطب، الميزان، ظلال القرآن

نويسنده(گان):
دكتر سيدرضا مودب، محسن قربانيان،

پژوهش نامه قرآن و حديث ، شماره 21

نگاهي به کتاب التفسير و المفسرون في ثوبه القشيب

نگاهي به کتاب التفسير و المفسرون في ثوبه القشيب

چکيده:
در اين مقاله ويژگيهاي کتاب التفسير و المفسرون، مورد ارزيابي قرار گرفته است.
مؤلف، فصلهاي اين کتاب را تشريح کرده و سپس منابع و مآخذ آن را برشمرده است.
در بخش عمده اين مقاله به جايگاه کتاب و ديدگاه‌هاي تازه مؤلف پرداخته شده است.

کليدواژه‌ها:
نقد و بررسي، التفسير و المفسرون في ثوبه القشيب، معرفت.

سيد رضا مؤدب
پیام جاویدان شماره 6 .

بررسی کیفیت نزول لفظی و معنوی قرآن کریم در منظر روایات

بررسی کیفیت نزول لفظی و معنوی قرآن کریم در منظر روایات

سید رضا مؤدب ، حمیدرضا یونسی

چکیده:
پژوهش حاضر با استناد به روایات منقول در منابع شیعه به اثبات نظریه «نزول لفظی و معنوی قرآن کریم» توأمان از سوی خداوند متعال پرداخته، و با استناد به تأکید روایات بر نزول قرآن کریم به زبانی(لغتی) خاص و بیان دو لفظ «آیه و معنا» درباره نزول قرآن، و وجود محکمات و متشابهات در آیات و نیز نسبت انزال قرآن کریم به خداوند متعال اثبات می کند که پیامبر اکرم هیچ دخل و تصرفی در نزول آیات و ابلاغ آن به مردم هم در مقام لفظ و هم در مقام معنا نداشته است. نویسندگان مقاله با طرح این مباحث به نقد و ردّ نظریه دکتر سروش در باب کیفیت نزول قرآن از دیدگاه روایات پرداخته اند.
واژه‌های کلیدی: قرآن کریم، نزول لفظی و نزول معنوی، دکتر سروش، کیفیت نزول، نقد نظریه.

شماره ۶ - ( پاییز -زمستان ۱۳۹۰ ) حدیث پژوهی

معصومان و فهم ويژه آنان از قرآن

معصومان و فهم ويژه آنان از قرآن

چکیده:
فهم و معرفت قران، لازمه بهره مندي از هدايت آن است، اما اين كتاب آسماني از دو گونه معرفت برخوردار است، معرفت ظاهري و معرفت دروني و نهاني، معرفت ظاهري قرآن با استفاده از شيوه تعليمي معصومان و با فراهم آوردن شرايط آن براي همگان ميسور است، ولي معرفت دروني و نهاني آن، به صورت کامل، در اختيار همگان نيست، بلكه مراحلي از آن در انحصار پيامبر و امامان معصوم است و به تعبير ديگر معرفت معصومان از قرآن با غير آنان يكسان و همسان نيست، غير معصوم از معرفت ظاهري قرآن در صورت فراهم آوردن شرايط آن، مي تواند بهره مند شود و معرفت باطني قرآن را نيز در مواردي و در منزله نازلتري به دست مي آورد، ولي مراحلي از معرفت دروني و نهاني قران را مي بايد از معصوم (ع) فرا گرفت. تنها آنان از مراتبي از فهم برخوردارند كه ديگران از آن نصيب و سهمي نيست و اين امر از متن برخي از روايات و مطالعه دلايل ديگر قابل دريافت است.

كليد واژه: معرفت قرآن، معرفت ظاهري، نهاني، دروني، باطني، تفسير، تاويل

مقالات و بررسيها : زمستان 1382 , دوره 36 , شماره دفتر 74 (1) .
سيدرضا مودب .

معارف شیعی و نقش نخستین امامان شیعه علیهم السلام در تدوین آن ها

معارف شیعی و نقش نخستین امامان شیعه علیهم السلام در تدوین آن ها

چکیده:

امام على، امام حسن، امام حسین و امام سجّاد علیهم السلام در قرن نخستین هجرى مى زیستند و از نظر شیعه امامیه، نخستین پیشوایان هدایت پس از رسول خدا صلى الله علیه و آله هستند. آن ها در قرن اول، در تدوین روایات، ثبت و ضبط آن ها و گسترش معارف شیعى، نقش مهمى داشتند و هریک در دوران امامت خود، براى گسترش روایات، با وجود همه مخالفت ها، هم خود مبادرت به نوشتن روایات از پیشوایان پیش از خود و نشر آن ها کردند و هم بر فراهم سازى زمینه هاى نوشتن و نشر آن ها توسط اصحاب خود، تلاش فراوان نمودند تا در آینده معارف شیعى در اختیار دوست داران آن ها قرار بگیرند.

سید رضا مودب . زمستان 1384 - شماره 12 . شیعه شناسی .

اعتبار و رجحان تفسیر انفسی قرآن کریم

اعتبار و رجحان تفسیر انفسی قرآن کریم

سیدرضا مودب, اصغر مهری

چکیده

در باور عارفان الهی، تفسیر انفسی قرآن برترین روش تفسیر آیات و فهم مقاصد قرآنی است. اما وجود برخی نمونه‌های تفسیری نادرست در تفاسیر عرفانی، به همراه برخی نمونه‌های ساده و بدیهی تطبیق‌های قرآنی بر نفس انسانی، پندار عدم برخورداری تفسیرهای عارفان از مبانی تفسیری متقن را به همراه داشته است. به نظر می‌رسد چنین امری، نتیجۀ عدم شناخت صحیح تفسیر انفسی و فرایند تحقق آن است. بر این اساس، در این جستار تلاش شده تا ضمن بررسی اعتبار تفسیر انفسی، برتری آن بر تفاسیر ظاهری نیز مورد توجه قرار گیرد. یافته‌های پژوهش بیانگر آن است که مقصود از تفسیر انفسی، دریافت‌هایی شهودی از حقایق هستی بوده که عارفان به عنوان مراتبی از بطون و معانی آیات قرآن پذیرفته‌اند. مبانی یادشدۀ عارفان برای تفسیر انفسی، ریشه در روایات اهل بیت دارد. ضمن آنکه نمونه‌های تفسیری ایشان را می‌توان بر روایات تطبیق نمود. از دید فرد عارف، اهتمام جدی به طهارت نفس و همچنین قرائت قرآن به شیوۀ خاص، زمینه را برای نزول معانی قرآن بر قلب فراهم می‌نماید. کارکردها و امتیازهای تفسیر انفسی نیز مٶید ضرورت توجه بیشتر مفسران به این نوع تفسیر است.

کلمات کلیدی

تفسیر انفسی، روش‌های تفسیری، روایات عرفانی اهل بیت ، الهام و شهود، عرفان اسلامی

مجله آموزه هاي قرآني

دوفصلنامه داراي رتبه علمي - پژوهشي (علوم انساني)

شماره 27 (پياپي 52)، بهار و تابستان 1397.

عرضه احادیث بر قرآن در تفاسیر البیان و المیزان با تأکید بر تفسیر 12 جزء نخست

چکیده
تخصص و مهارت علامه طباطبایی در تفسیر و حدیث، روش‌شناسی او را برای یافتن ملاکهای عرضه بر قرآن در ارزیابی احادیث، دارای اهمیت کرده است. در این مقاله با استفاده از روش توصیفی و تحلیلی، به عملکرد علامه در دو تفسیر البیان و المیزان مراجعه و با تأمل در نظریات ارائه شده در آثار دیگر ایشان، معیارهای مورد پذیرش علامه طباطبایی در استفاده از روش عرضه بر قرآن برای ارزیابی احادیث استخراج و روشن شده که مبنای محوری ایشان در پذیرش روایات تفسیری، یقین‌آور بودن آنهاست و عملکرد ایشان در هر دو تفسیر بر این مبنا تطابق دارد. همچنین روشن شده که بر خلاف آنچه نسبت داده شده، معیار ایشان در ارزیابی، تنها منحصر در عدم مخالفت احادیث با قرآن نیست، بلکه احادیث را بر اساس موافقت، مخالفت و عدم مخالفت آنها با قرآن ارزیابی کرده و موافق با قرآن را از آنجا که یقین به صدور آن از معصوم(ع) پدید می‌آید، پذیرفته و مخالف به نحو تباین کلی را چون یقین به عدم صدور آنها از معصوم(ع) پدید می‌آید، رد کرده و درباره احادیثی که عدم مخالفت آنها با قرآن ثابت شده، چون یقین به مضمون آنها وجود ندارد، وظیفه مفسر را توقف دانسته است، مگر اینکه در ارزیابی با ملاک‌های دیگر قرینه یقین‌آوری برای رد یا پذیرش آنها پیدا شود. همچنین روشن شده که مراد از موافقت و مخالفت از نظر علامه طباطبایی، گسترده‌تر از موافقت و مخالفت مضمونی است و مراد از قرآن، مفاهیم یقینی، همچون نص، ضرورت ثابت قرآنی، سیاق و ظهور هستند.

نویسندگان
سید رضا مؤدب1؛ محسن دلیر 2
1استاد گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه قم
2دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه قم



 

مراکز همسو

انتشار محتوای این وبگاه تنها با ذکر منبع مجاز میباشد

X
Loading