يادداشت

2- بدايع التفسير

تأليف شمس الدين ابن قيّم (م 1350 ق)، به زبان عربى و شامل بخش زيادى از سوره‏ هاى قرآن است.

ابن قيّم داراى مذهب حنبلى بوده و به تفسير 109 سوره قرآن پرداخته كه در تفسيرش از تفسير آيه به آيه بيشتر بهره برده و مسائل اجتماعى را بررسى كرده است. هم‏چنين از آيات قرآن براى تبيين نكته‏ هاى مربوط به زندگى اجتماعى، كمك گرفته است.

او به تفسير موضوعى آيات اهتمام داشته و در ذيل برخى آيات، به آيات مربوط به همان موضوع نيز اشاره كرده است.

امام خمینی ، گرچه فصاحت و بلاغت را جزء اعجاز قرآن دانسته،

اما معتقد است كه شهرت اعجاز قرآن به فصاحت و بلاغت، براى آن است كه اعراب در صدر اول اسلام، در اين فن متخصص بودند و فقط اين جهت را بهتر درك مى‏كردند،

ولى قرآن در وجوه زيادى مى‏تواند معجزه باشد و مى‏فرمايد:

اين‏كه قرآن شريف معروف به فصاحت شد و اين اعجاز در بين سائر معجزات‏ مشهور آفاق گشت، براى اين بود كه در صدر اول، اعراب را اين تخصص بود و فقط اين جهت از اعجاز را ادراك كردند «1».

بخش دوم:

رواياتى كه گر چه در آنها واژه سبعة احرف يا مشابه آن به كار رفته است، ولى مربوط به حوزه‏ هاى ديگرى مى‏ باشد و اساس نمى‏ تواند در بحث نزول الفاظ قرآن بر هفت حرف- آن چنان كه اهل سنت مدعى آن هستند و طبرى در تفسيرش، نيز براى آن رواياتى را ارائه مى‏نمايد- مورد استناد باشند. آنها سه روايت ديگرند كه بدين قرارند:

1.عن الصدوق، حدثنا محمد بن الحسن بن أحمد بن الوليد قال: حدثنا محمد بن الحسن الصفار، عن العباس بن معروف، عن محمد بن يحيى‏ الصيرفي، عن حماد بن عثمان

آيه شريفه: وَ إِنَّهُ لَفِي زُبُرِ الْأَوَّلِينَ، أَ وَ لَمْ يَكُنْ لَهُمْ آيَةً أَنْ يَعْلَمَهُ عُلَمٰاءُ بَنِي إِسْرٰائِيلَ. (1)نيز از نظر برخى مانند راغب اصفهانى، اشاره دارد كه محتواى قرآن در كتب پيشين بوده (2) و ضمير «انّه»، اشاره به معنى و محتواى قرآن دارد و زمخشرى هم به عنوان يكى از اقوال بدان اشاره مى‌كند، (3)

ولى غالب مفسران معتقدند كه ضمير «انّه» اشاره به خبر نزول قرآن در كتب پيشين دارد. (4)

علامه طباطبايى، ارجاع ضمير «انّه» را به معارف قرآن به دلايل ذيل، صحيح نمى‌داند و مى‌گويد:

یوم التناد :

از دیگر توصیف های خاص در مورد جهان آخرت «يَوْمَ التَّناد» هست. یوم التناد به معنای روز صدا زدن یکدیگر و یاری خواستن است.

در سوره مومن(غافر) آمده است که مومن آل فرعون به هنگامی که فرعونیان را از عذاب الهی در دنیا و آخرت می ترساند می گوید: «وَ يا قَوْمِ إِنِّي أَخافُ عَلَيْكُمْ يَوْمَ التَّناد»؛ (1) ای قوم، من بر شما از روزی که مردم یکدیگر را صدا می زنند و به عبارتی از هم یاری می خواهند، اما صدایشان به جایی نمی رسد بیمناکم ؛ بنابراین یوم التناد روزی است که برخی از افراد یکدیگر را صدا می کنند.

شرکت در انتخابات تکلیفی الهی، اجتماعی و پشتوانه ای برای تحقق عزت و استقلال کشور خواهد بود‌

بسم الله الرحمن الرحیم

ملت آگاه و مؤمن ایران اسلامی با انتخابات پیش رو در مرحله حساس تاریخی قرار دارند. قرائن و نشانه‌ها حاکی از آن است که کوتاهی در این امر ممکن است آسیب های جدی و جبران‌ناپذیری به مصالح کشور وارد کند. از این‌رو شرکت در انتخابات تکلیفی الهی، اجتماعی و پشتوانه‌ای برای تحقق عزت و استقلال کشور خواهد بود.

از خداوند متعال خواستارم که مردم با ایمان و عزیز ایران را یاری نموده و مشکلات و مضیقه‌های آنان را مرتفع گرداند.

قم ـ ناصر مکارم شیرازی

1400/03/23

کاندیدای اصلح نگاه ابزاری به مقام ندارد

در نشست «شاخصه‌های انتخاب اصلح براساس قرآن و نهج‌البلاغه» که با همکاری دانشگاه قم و خبرگزاری ایکنا شعبه قم برگزار شد، کارشناسان بر این نکته تأکید داشتند که؛ کاندیدای اصلح آینده نگاه ابزاری به مسئولیت و جایگاه نداشته باشد چرا که پست و مقام در نظام جمهوری اسلامی ایران وسیله خدمت به مردم است.

به گزارش روابط عمومی دانشگاه قم به نقل از ایکنا، نشست «شاخصه‌های انتخاب اصلح براساس قرآن و نهج‌البلاغه»، روزگذشته، ۱۸ خردادماه به همت دانشگاه قم و خبرگزاری ایکنا شعبه قم برگزار شد.

تفسير اجتماعى قرآن

از جمله گرایشهای تفسيرهاى، تفسير «اجتماعى» است كه حاصل رويكرد مفسران دوران جديد است.

آنها اهتمام خود را براى حلّ مشكلات اجتماعى در پرداختن به تفسير آيات مى‏ دانند. هم‏چنين به سبك و روش نوينى به تفسير رو كرده و معتقدند كه در سايه تحوّلات جديد و به وجود آمدن مشكلات اجتماعى، بهترين راه‏ حل ، مراجعه به تفسير قرآن است

و مى‏ بايد تفسير آيات را نه با گرایش و رویکرد كلامى، فلسفى و ادبى بلكه با نگرش اجتماعى تحليل و مورد مطالعه و تفسير جدّى قرار داد.

اعجاز قرآن از نظر حضرت امام خمينى(رحمه الله علیه ):

حضرت روح اللّه موسوى خمينى (ت 1365)، امام و پيشواى مسلمانان، بنيان‏گذار نظام مقدس جمهورى اسلامى، عالم عارف به قرآن، در مورد اعجاز قرآن نظريه نوينى دارد.

ايشان ضمن احترام به نظريه‏ هاى دانشمندان مسلمان پيشين در مورد اعجاز قرآن، بر رأى خويش تاكيد دارد و از دريچه‏ هاى خاص بر اعجاز قرآن نظر مى‏كند.

ايشان نخست بر وجوه اعجاز رايج بين دانشمندان مسلمانان، از فصاحت و بلاغت، اخبار از غيب، اتقان معانى، گستردگى مطالب قرآن، جامعيت آن، نزول آن بر پيامبر امّى، و ديگر وجوه تاكيد مى‏ نمايد و مى‏فرمايد:

حديث سبعة احرف در جوامع حديثى شيعه‏:

هم چنان كه گذشت، حديث سبعة احرف، نخست در كتاب‏هاى خصال صدوق و بصائر از صفّار و رسالة نعمانى از شيخ مفيد آمده است كه در مجموع چهار روايت مى‏ باشد.

نخست به ذكر آنها و سپس به بررسى سندى و دلالت آنها پرداخته مى‏شود.

آن چهار روايت كه در كتب مذكور آمده است به دو بخش تقسيم مى‏شود:

الف) بخشى كه مى‏تواند همانند روايات اهل سنت در بحث سبعة احرف مورد استناد واقع شود.